Nghiệm thu đề tài phục tráng giống lúa Tẻ Mèo Bắc Dào San ở Lai Châu
Được triển khai từ năm 2022, với thời gian thực hiện 40 tháng, đề tài hướng tới bảo tồn, phát triển nguồn gen giống lúa Tẻ Mèo Bắc Dào San, nâng cao chất lượng giống và tạo cơ sở phát triển sản xuất hàng hóa phù hợp với điều kiện địa phương.
Chiều ngày 23/10/2026, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Lai Châu tổ chức họp Hội đồng tư vấn đánh giá, nghiệm thu đề tài “Phục tráng, phát triển nguồn gen giống lúa Tẻ Mèo Bắc Dào San phục vụ sản xuất hàng hóa tại Phong Thổ, tỉnh Lai Châu”. TS. Dương Đình Đức, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Lai Châu, làm Chủ tịch Hội đồng chủ trì cuộc họp.
Tại cuộc họp, Hội đồng nghe báo cáo về tình hình triển khai, kết quả thực hiện và việc đáp ứng các mục tiêu, sản phẩm theo yêu cầu đặt hàng.
Báo cáo trước Hội đồng, ThS. Nguyễn Thị Hoa, chủ nhiệm đề tài, đã trình bày quá trình triển khai, làm rõ việc thực hiện các mục tiêu, quy trình nghiên cứu, những thuận lợi, khó khăn, nhất là trong công tác phục tráng giống và áp dụng kỹ thuật canh tác tại địa phương.
Đề tài đã phục tráng thành công giống lúa Tẻ Mèo Bắc Dào San bằng phương pháp chọn lọc phả hệ, xây dựng bản mô tả giống với 62 tính trạng đặc trưng. Trên cơ sở thí nghiệm trong hai năm 2023-2024, nhóm nghiên cứu hoàn thiện quy trình kỹ thuật canh tác phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương, góp phần bảo tồn và phát triển nguồn gen lúa bản địa, đồng thời tạo cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.
Năm 2025, mô hình sản xuất lúa Tẻ Mèo Bắc Dào San được triển khai trên diện tích 10 ha, với sự tham gia của 33 hộ dân tại xã Dào San và Tung Qua Lìn trước sắp xếp. Năng suất thực thu đạt 5,2 tấn/ha, tăng 13,54% so với ruộng đối chứng; lãi ròng đạt 30,68 triệu đồng/ha, cao hơn đối chứng 3,79 triệu đồng/ha. Việc áp dụng quy trình kỹ thuật cũng giúp giảm 37,5% số công lao động, cho thấy tiềm năng nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân.
Về chất lượng, gạo Tẻ Mèo Bắc Dào San có nội nhũ trong, mùi thơm, tỷ lệ gạo nguyên hạt đạt 71%; hàm lượng protein đạt 6,5-6,69 g/100gr, amylose đạt 12,85-13,5%. Theo báo cáo nghiên cứu, các chỉ tiêu chất lượng được phân tích đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm.
Bên cạnh đó, đề tài đã tổ chức 2 lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho 100 nông dân và xây dựng nhãn hiệu chứng nhận “Gạo Tẻ Mèo Bắc Dào San”, được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 638205.
Theo ThS. Nguyễn Thị Hoa, những kết quả này góp phần tạo nền tảng để bảo tồn nguồn gen giống lúa bản địa, từng bước mở rộng vùng sản xuất hàng hóa và nâng cao giá trị, thương hiệu gạo đặc sản của Lai Châu.
Trên cơ sở báo cáo của đơn vị chủ trì, các thành viên Hội đồng đánh giá cao giá trị thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài, đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện báo cáo. Các nội dung cần rà soát gồm: thông tin, trích dẫn, chỉ số đánh giá, phương pháp nghiên cứu nông sinh học và sự thống nhất giữa số liệu trong báo cáo với thuyết minh.
Hội đồng cũng yêu cầu làm rõ diện tích canh tác, sản lượng tại từng địa bàn và các điều kiện sinh thái, khí hậu liên quan đến quá trình phát triển giống lúa.
Bên cạnh đó, đơn vị chủ trì cần hoàn thiện quy trình kỹ thuật và phương án chuyển giao kết quả nghiên cứu, bảo đảm tính khoa học, thống nhất của hồ sơ và khả năng ứng dụng vào sản xuất.
Kết luận cuộc họp, Hội đồng ghi nhận những kết quả đạt được; các sản phẩm cơ bản đáp ứng yêu cầu về chủng loại, số lượng và chất lượng theo đặt hàng. Trong đó, sản phẩm công bố khoa học và đào tạo đạt yêu cầu. Hội đồng thống nhất nghiệm thu đề tài.
Chủ tịch Hội đồng cũng đề nghị đơn vị chủ trì và chủ nhiệm đề tài tiếp thu các ý kiến góp ý, khẩn trương chỉnh sửa, bổ sung báo cáo, hồ sơ nghiệm thu và các sản phẩm liên quan theo quy định./.