Miến dong Tài Hoan: Đưa đặc sản bản địa ra thị trường quốc tế
Từ nghề làm miến truyền thống của người Tày, Nùng, Hợp tác xã (HTX) Tài Hoan đã đưa miến dong vươn ra thị trường quốc tế, cho thấy vai trò của liên kết vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất và xây dựng thương hiệu trong nâng cao giá trị đặc sản vùng cao.
Tại xã Côn Minh, tỉnh Thái Nguyên (trước sáp nhập là xã Côn Minh, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn), nghề làm miến dong được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trong đó, HTX Tài Hoan đã phát triển nghề truyền thống thành hoạt động sản xuất hàng hóa, chú trọng chất lượng nguyên liệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Năm 2020, HTX xuất khẩu lô miến dong đầu tiên với khối lượng hơn 5,3 tấn, trị giá gần 15.000 USD sang Cộng hòa Séc. Đây là dấu mốc đưa sản phẩm miến dong Tài Hoan tiếp cận thị trường châu Âu, mở ra cơ hội phát triển thị trường ngoài nước cho một sản phẩm gắn với nghề truyền thống địa phương.
Sau lô hàng đầu tiên, sản phẩm tiếp tục được mở rộng sang các thị trường như Mỹ, Australia và Hàn Quốc. Theo Tạp chí Công Thương công bố tháng 9/2026, tổng sản lượng xuất khẩu lũy kế của HTX đã vượt 40 tấn. Sản phẩm cũng đạt chứng nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia vào các năm 2021 và 2024.
Kết quả này cho thấy, đặc sản truyền thống có thể tiếp cận thị trường quốc tế khi được phát triển theo hướng hàng hóa, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và xây dựng được thương hiệu riêng.
Liên kết vùng nguyên liệu, nâng giá trị sản phẩm
Một trong những yếu tố tạo nền tảng cho hoạt động của HTX Tài Hoan là tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết. Theo Trung tâm Khuyến nông Thái Nguyên, HTX hiện liên kết với gần 700 hộ dân, xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 70 ha. Mô hình gắn việc hướng dẫn kỹ thuật, bao tiêu củ dong riềng với chế biến tập trung và tiêu thụ sản phẩm.
Cách tổ chức này tạo sự gắn kết giữa người trồng nguyên liệu và cơ sở chế biến. Người dân có đầu ra ổn định hơn, trong khi HTX chủ động nguồn cung và kiểm soát chất lượng đầu vào. Thay vì chỉ thu mua nguyên liệu trên thị trường, đơn vị tham gia vào quá trình tổ chức sản xuất, góp phần hình thành chuỗi giá trị từ vùng trồng đến thành phẩm.
Tuy nhiên, đưa sản phẩm ra nước ngoài cũng đặt ra những yêu cầu vượt ra ngoài khâu sản xuất. HTX Tài Hoan đã mất hơn một năm chuẩn bị cho lô hàng xuất khẩu đầu tiên, từ gửi mẫu kiểm nghiệm, điều chỉnh bao bì đến hoàn thiện thủ tục liên quan.
Điều đó cho thấy sản phẩm có chất lượng tốt mới là điều kiện ban đầu; để tiếp cận thị trường quốc tế, các cơ sở còn phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, quy cách đóng gói và quy định nhập khẩu của từng thị trường.
Có thể thấy, với các HTX và cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, liên kết chuỗi giá trị là một hướng đi giúp tập hợp nguồn nguyên liệu, chia sẻ yêu cầu kỹ thuật và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng. Cùng với đó, hỗ trợ xúc tiến thương mại, thông tin thị trường, kiểm nghiệm và bảo hộ thương hiệu có thể giúp giảm bớt những rào cản khi tiếp cận khách hàng quốc tế./.