Sơn Giang phát triển nghề nuôi hươu sao theo hướng nâng cao giá trị

Từ chuồng nuôi đến sản phẩm OCOP

Nuôi hươu lấy nhung là nghề chăn nuôi lâu đời của người dân vùng miền núi Hà Tĩnh. Qua nhiều năm phát triển, nghề nuôi hươu sao không chỉ mang lại nguồn thu từ nhung tươi và hươu giống mà còn mở ra hướng sản xuất hàng hóa thông qua chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và xây dựng thương hiệu.

Tại xã Sơn Giang, nhiều hợp tác xã, cơ sở sản xuất đang từng bước chuyển từ chăn nuôi đơn thuần sang phát triển chuỗi giá trị sản phẩm nhung hươu.

Là một trong những mô hình tiêu biểu, Hợp tác xã (HTX) Hươu sao Ngọc Linh, ở thôn 8, xã Sơn Giang, hiện duy trì đàn từ 100-150 con, trong đó khoảng 30% là hươu khai thác nhung.

Bên cạnh cung cấp nhung tươi, HTX phát triển các sản phẩm chế biến như cao xương hươu, nhung hươu ngâm mật ong, rượu nhung hươu và nhung hươu tán bột. Trong đó, cao xương hươu và rượu nhung hươu Ngọc Linh đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao năm 2024, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường.

Giám đốc HTX Hươu sao Ngọc Linh Nguyễn Văn Thắng cho biết, bên cạnh hoạt động chăn nuôi, HTX còn cung cấp con giống cho nhiều chương trình mục tiêu quốc gia. Trung bình mỗi năm, đơn vị đưa ra thị trường hơn 1.000 con giống, hỗ trợ các hộ dân trong và ngoài tỉnh phát triển chăn nuôi, cải thiện sinh kế.

HTX đang tiếp tục đầu tư mở rộng đàn, nâng cao chất lượng giống và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào chăm sóc, nuôi dưỡng. Việc đa dạng hóa sản phẩm chế biến cũng được chú trọng nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường.

Cùng hướng phát triển chăn nuôi hàng hóa, HTX Đầu tư phát triển nhung hươu Hương Sơn duy trì đàn hơn 200 con, mỗi năm thu hoạch trên 150 kg nhung và cung ứng hàng trăm con giống ra thị trường, cho thấy tiềm năng phát triển của nghề nuôi hươu tại địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm và tổ chức sản xuất theo hướng ổn định, bền vững.

Một hướng đi quan trọng khác là tăng cường liên kết thu mua nguyên liệu, đầu tư chế biến và phát triển sản phẩm có thương hiệu. Công ty TNHH TM-DV Nhung hươu Hiền Ngọc, ngoài duy trì đàn hơn 100 con, mỗi năm còn liên kết thu mua trên 500 kg nhung từ các hộ dân để làm nguyên liệu sản xuất. Từ nguồn nguyên liệu này, đơn vị phát triển các sản phẩm như nhung hươu khô thái lát, bột nhung hươu và rượu nhung hươu.

Đáng chú ý, các sản phẩm nhung hươu tươi, bột nhung hươu, nhung hươu khô thái lát và rượu nhung hươu của cơ sở đã đạt OCOP 3 sao từ năm 2019. Việc phát triển nhiều dòng sản phẩm giúp nguyên liệu nhung hươu có thêm hướng tiêu thụ, thay vì chủ yếu phụ thuộc vào thị trường nhung tươi, đồng thời góp phần khẳng định thương hiệu nhung hươu Hương Sơn.

Ứng dụng kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm

Hươu sao là vật nuôi tương đối dễ chăm sóc nhưng có đặc tính nhút nhát, nhạy cảm với môi trường. Vì vậy, để duy trì đàn ổn định và bảo đảm chất lượng nhung, các cơ sở chăn nuôi tại Sơn Giang chú trọng thực hiện quy trình kỹ thuật từ chọn giống, thiết kế chuồng trại đến chăm sóc, nuôi dưỡng, đặc biệt trong giai đoạn sinh sản và mùa khai thác nhung.

Môi trường chuồng nuôi được giữ khô ráo, sạch sẽ; một số cơ sở sử dụng chế phẩm vi sinh xử lý chất thải trên đệm lót sinh học nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh, giảm tác động đến môi trường. Đây là giải pháp góp phần cải thiện điều kiện chăn nuôi, phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.

Nguồn thức ăn được tận dụng từ các loại thực vật sẵn có, kết hợp bổ sung khoáng chất và dinh dưỡng cần thiết. Trong giai đoạn lấy nhung, khẩu phần ăn được tăng cường để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của vật nuôi, hướng tới nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc tuân thủ quy trình chăm sóc không chỉ giúp duy trì sức khỏe đàn hươu mà còn tạo nền tảng cho sản xuất ổn định, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Cùng với cải tiến kỹ thuật chăn nuôi, chế biến sâu đang trở thành hướng đi được nhiều cơ sở quan tâm. Thay vì chỉ bán nhung tươi, các đơn vị đầu tư máy móc, phát triển sản phẩm thành phẩm với quy cách đa dạng, qua đó mở rộng lựa chọn cho người tiêu dùng và tăng khả năng tiêu thụ nguyên liệu từ các hộ chăn nuôi.

Với việc nâng cao chất lượng, phát triển sản phẩm OCOP và tăng cường liên kết sản xuất là hướng đi giúp địa phương từng bước chuyển lợi thế chăn nuôi thành giá trị kinh tế. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, việc ứng dụng khoa học và công nghệ cần được triển khai đồng bộ từ khâu chọn giống, chăm sóc, bảo đảm vệ sinh chuồng trại đến chế biến, bảo quản và truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để các cơ sở duy trì chất lượng sản phẩm, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Phát huy lợi thế đặc sản, mở hướng phát triển du lịch

Sau khi sáp nhập, xã Sơn Giang có quy mô chăn nuôi hươu lớn, với hơn 13.000 con, thuộc nhóm địa phương có đàn hươu lớn nhất tỉnh Hà Tĩnh. Sản lượng nhung đạt trên 6 tấn mỗi năm. Đây là nguồn lực quan trọng để địa phương phát triển nghề nuôi hươu theo hướng hàng hóa, đồng thời thúc đẩy các hoạt động chế biến, thương mại và quảng bá đặc sản.

Thực tế từ các HTX và cơ sở sản xuất cho thấy, phát triển nghề nuôi hươu không chỉ dựa vào tăng số lượng đàn mà còn phụ thuộc vào khả năng nâng cao chất lượng giống, tổ chức liên kết với các hộ dân và gia tăng giá trị sản phẩm sau thu hoạch. Việc kết hợp cung cấp con giống, thu mua nguyên liệu và chế biến thành nhiều dòng sản phẩm có thể tạo thêm đầu ra cho người chăn nuôi, đồng thời giúp các cơ sở chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, du lịch trải nghiệm gắn với nghề nuôi hươu và sản phẩm đặc sản đang được nghiên cứu, thử nghiệm để triển khai. Theo hướng này, du khách có thể tham quan trang trại, tìm hiểu quy trình chăm sóc hươu, trực tiếp cho hươu ăn và quan sát hoạt động chế biến sản phẩm. Việc kết hợp trải nghiệm với giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm có thể tạo thêm kênh quảng bá, giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về nghề nuôi hươu và đặc sản nhung hươu.

Với lợi thế về quy mô đàn, kinh nghiệm chăn nuôi lâu đời và các cơ sở đã từng bước đầu tư chế biến, Sơn Giang có điều kiện tiếp tục phát triển chuỗi giá trị nhung hươu. Trọng tâm là nâng cao chất lượng chăn nuôi, đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ, phát triển sản phẩm có thương hiệu, tăng cường liên kết giữa người nuôi với các cơ sở chế biến và mở rộng thị trường.

Khi được kết nối hiệu quả, nghề nuôi hươu sao không chỉ duy trì sinh kế truyền thống mà còn có thể trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, góp phần nâng cao thu nhập và phát huy giá trị đặc sản của vùng miền núi Sơn Giang./.

LĐ