Đại học Huế: Nâng cao năng lực chuyển giao công nghệ gắn với chuyển dịch năng lượng

Chuyển giao công nghệ: Từ kết quả nghiên cứu đến giá trị thực tiễn

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, chuyển giao công nghệ trở thành một mắt xích có ý nghĩa quyết định trong việc kết nối tri thức khoa học với hoạt động sản xuất, kinh doanh và giải quyết các vấn đề phát triển.

Thực tế cho thấy, khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng không chỉ nằm ở mức độ hoàn thiện của công nghệ. Quá trình này còn liên quan đến khả năng xác định nhu cầu của doanh nghiệp, đánh giá tính phù hợp của giải pháp, xác lập quyền sở hữu trí tuệ, thỏa thuận các điều kiện chuyển giao, bố trí nguồn lực tài chính và tổ chức vận hành sau khi tiếp nhận.

Nâng cao năng lực chuyển giao công nghệ cần được tiếp cận toàn diện, không chỉ dừng ở giới thiệu kết quả nghiên cứu hay kết nối cung - cầu. Các chủ thể cần trang bị kiến thức liên ngành về kỹ thuật, quản trị, kinh tế, sở hữu trí tuệ và đàm phán hợp đồng nhằm bảo đảm tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro và hài hòa lợi ích các bên.

Theo định hướng đó, vào cuối tháng 9/2026, Đại học Huế phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ và Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) tổ chức khóa tập huấn về chuyển giao công nghệ, định giá công nghệ và sở hữu trí tuệ trong khuôn khổ Dự án “Năng lượng sạch, chi phí hợp lý và an ninh năng lượng cho các quốc gia Đông Nam Á thực hiện tại Việt Nam” (Dự án CASE).

Tiếp cận toàn diện chuỗi chuyển giao công nghệ

Điểm đáng chú ý của chương trình tập huấn là nội dung được xây dựng theo chuỗi hoạt động của quá trình chuyển giao công nghệ, gồm sáu chuyên đề liên kết với nhau: tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn công nghệ; các phương thức chuyển giao công nghệ và mô hình hợp tác; đàm phán và quản lý thỏa thuận chuyển giao công nghệ; định giá công nghệ và sở hữu trí tuệ, thẩm định và đánh giá hiệu quả; quản trị sở hữu trí tuệ trong chuyển giao công nghệ; tiếp nhận công nghệ, phát triển năng lực và nội địa hóa sau chuyển giao.

Cách tiếp cận này phản ánh yêu cầu nâng cao năng lực ở toàn bộ vòng đời chuyển giao, từ khâu xác định công nghệ phù hợp đến tổ chức khai thác, phát triển và làm chủ công nghệ sau khi tiếp nhận.

Trước hết, tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn công nghệ là bước nền tảng, quyết định hiệu quả chuyển giao. Tiếp đó, việc xác định phương thức chuyển giao và mô hình hợp tác có ý nghĩa quan trọng trong phân bổ trách nhiệm, quyền lợi và rủi ro giữa các bên.

Đàm phán và quản lý thỏa thuận chuyển giao công nghệ giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm quyền lợi các bên. Thỏa thuận cần quy định rõ giá chuyển giao, phạm vi sử dụng, trách nhiệm hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, bảo mật và cơ chế xử lý phát sinh. Năng lực đàm phán, quản lý hợp đồng tốt giúp bảo vệ lợi ích hợp pháp và duy trì hợp tác lâu dài.

Định giá công nghệ và sở hữu trí tuệ: Điều kiện để khai thác giá trị tri thức

Trong chuỗi chuyển giao công nghệ, định giá và sở hữu trí tuệ là những nội dung có quan hệ chặt chẽ, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Giá trị của công nghệ thường phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ hoàn thiện, khả năng ứng dụng, tiềm năng tạo doanh thu, phạm vi bảo hộ sở hữu trí tuệ, lợi thế cạnh tranh và triển vọng phát triển thị trường. Vì vậy, định giá công nghệ không đơn thuần là xác định một con số, mà cần có cơ sở thẩm định và đánh giá hiệu quả phù hợp.

Cùng với đó, sở hữu trí tuệ chỉ phát huy hiệu quả khi được tích hợp vào chiến lược nghiên cứu và chuyển giao ngay từ đầu. Các bên cần làm rõ quyền sở hữu kết quả nghiên cứu, phạm vi sử dụng, điều kiện cấp phép và trách nhiệm bảo vệ quyền, đặc biệt với các dự án có nhiều đối tác, sử dụng nguồn lực đa dạng hoặc hướng tới thị trường quốc tế.

Thông qua việc đặt định giá công nghệ và quản trị sở hữu trí tuệ trong tổng thể chương trình, khóa tập huấn góp phần nhấn mạnh yêu cầu chuyên nghiệp hóa hoạt động chuyển giao. Đây là cơ sở để kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại ở công bố khoa học, mà có thể tiếp tục được phát triển thành sản phẩm, quy trình hoặc giải pháp có khả năng ứng dụng và tạo giá trị.

Gắn chuyển giao công nghệ với chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững

Trong khuôn khổ Dự án CASE, nâng cao năng lực chuyển giao công nghệ còn gắn với yêu cầu thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, hướng tới năng lượng sạch, chi phí hợp lý và bảo đảm an ninh năng lượng. Đây là lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp giữa tiến bộ kỹ thuật, năng lực đầu tư, cơ chế quản lý và khả năng triển khai giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế.

Đối với các công nghệ phục vụ năng lượng sạch, quá trình lựa chọn và chuyển giao cần xem xét đồng thời hiệu quả kỹ thuật, chi phí đầu tư, chi phí vận hành, khả năng tích hợp với hệ thống hiện có và năng lực bảo trì trong dài hạn.

Do đó, năng lực chuyển giao công nghệ cần được xem là một yếu tố hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng, giúp các tổ chức tiếp cận giải pháp phù hợp, đánh giá hiệu quả đầu tư và từng bước nâng cao khả năng làm chủ công nghệ. Việc gắn kết đào tạo với nhu cầu phát triển bền vững cũng mở ra cơ hội để các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tăng cường hợp tác trong nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng các giải pháp công nghệ.

Đối với Đại học Huế, hoạt động tập huấn là dịp tăng cường kết nối với cơ quan quản lý, tổ chức hợp tác quốc tế, chuyên gia, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học, công nghệ. Mạng lưới liên kết này có ý nghĩa trong việc thúc đẩy trao đổi tri thức, nhận diện nhu cầu công nghệ và tìm kiếm cơ hội đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Khóa tập huấn đồng thời hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực chuyển giao và ứng dụng công nghệ, nhất là những công nghệ có tiềm năng đóng góp cho chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững; tăng cường kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà khoa học, qua đó thúc đẩy đưa công nghệ từ nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn.

Từ lựa chọn công nghệ đến định giá, đàm phán, bảo vệ sở hữu trí tuệ và nội địa hóa sau chuyển giao, mỗi khâu đều góp phần quyết định khả năng biến tri thức thành giá trị. Việc nâng cao năng lực cho các chủ thể tham gia chuỗi này vì thế không chỉ hỗ trợ hoạt động chuyển giao trước mắt, mà còn tạo nền tảng cho phát triển công nghệ theo hướng chủ động, hiệu quả và bền vững.

Tài liệu tham khảo:

1. Đại học Huế (2026), “Tập huấn về chuyển giao công nghệ, định giá công nghệ và sở hữu trí tuệ”, https://hueuni.edu.vn/portal/vi/index.php/News/tap-huan-ve-chuyen-giao-cong-nghe-dinh-gia-cong-nghe-va-so-huu-tri-tue.html, truy cập ngày 9/10/2026.

Hiền Anh