Lan tỏa chuyển đổi số trong đồng bào dân tộc thiểu số tại Xuân Phú
Từ hướng dẫn chữ ký số, sổ sức khỏe điện tử cho đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) đến tập huấn AI cho cán bộ và hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số (CĐS), xã Xuân Phú (TP. Đồng Nai) đang từng bước đưa công nghệ vào những hoạt động thiết thực của đời sống. Cách làm gần dân, sát dân góp phần thu hẹp khoảng cách số, thúc đẩy chính quyền số, kinh tế số và xã hội số tại địa phương.
Đưa tiện ích số đến từng hộ dân
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và CĐS quốc gia, xã Xuân Phú xác định nâng cao nhận thức, phổ cập kỹ năng số cho người dân là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Trong đó, địa phương đặc biệt quan tâm đến đồng bào DTTS, bảo đảm người dân có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng những tiện ích mà CĐS mang lại.
Xuân Phú là địa phương có đông đồng bào DTTS sinh sống. Toàn xã có khoảng 7.156 người DTTS, chiếm 28,59% tổng dân số; 13 dân tộc cùng sinh sống, trong đó có Tày, Nùng, Chơ Ro, Hoa… Địa phương cũng có một làng dân tộc Chơ Ro bản địa tại ấp Bình Hòa.
Tuy nhiên, quá trình CĐS tại cơ sở vẫn đối mặt với những rào cản nhất định. Một bộ phận người dân, nhất là người lớn tuổi, chưa quen sử dụng điện thoại thông minh và các ứng dụng số. Vì vậy, thay vì chỉ tuyên truyền chung, UBND xã chỉ đạo các ngành, đoàn thể và Tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp đến từng hộ dân để hướng dẫn.
Từ ngày 10/6/2026, lực lượng hỗ trợ tập trung hướng dẫn người dân cài đặt chữ ký số cá nhân, giúp thực hiện giao dịch điện tử, ký hồ sơ trực tuyến, giảm thời gian đi lại và chi phí khi giải quyết thủ tục hành chính. Người dân đồng thời được hỗ trợ cài đặt, kích hoạt và sử dụng sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên VNeID để quản lý thông tin khám chữa bệnh, lịch sử điều trị và dữ liệu y tế cá nhân.
Điểm đáng chú ý là hoạt động hỗ trợ không dừng ở việc “cài đặt ứng dụng”. Các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân tra cứu thông tin cá nhân, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu bảo hiểm y tế, đăng ký khám chữa bệnh, khai thác các tiện ích trên VNeID và nhận diện, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên không gian mạng. Với những người chưa thành thạo, cán bộ kiên trì hướng dẫn nhiều lần cho đến khi có thể tự sử dụng.
Tại ấp Đông Minh, ông Hoàng Hồng Quay, người dân tộc Tày, Trưởng ấp và Tổ trưởng Tổ công nghệ số cộng đồng, cùng các thành viên thường xuyên đến từng hộ gia đình để hỗ trợ người dân. Sự gần gũi và am hiểu phong tục, tập quán của đồng bào giúp việc tuyên truyền, hướng dẫn công nghệ trở nên dễ tiếp cận hơn.
Theo ông Quay, CĐS mang lại nhiều tiện ích thiết thực, nhưng để người dân, nhất là người lớn tuổi, thực sự sử dụng được thì cần kiên trì hướng dẫn và giải thích cụ thể. Thực tế cho thấy, sau khi được hỗ trợ, nhiều người đã có thể tự tra cứu thông tin, sử dụng sổ sức khỏe điện tử và thực hiện một số thủ tục trực tuyến ngay trên điện thoại.
Các nội dung CĐS cũng được lồng ghép trong sinh hoạt cộng đồng, họp tổ nhân dân và hoạt động của các chi hội, đoàn thể. Cách tuyên truyền linh hoạt, phù hợp với từng khu dân cư đang góp phần thay đổi thói quen, nâng cao nhận thức và khuyến khích người dân chủ động tham gia vào tiến trình CĐS.
Từ người dân đến cán bộ, hộ kinh doanh cùng tham gia
Không chỉ tập trung phổ cập kỹ năng số cho người dân, Xuân Phú còn từng bước nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Qua các lớp tập huấn như “Trợ lý ảo thông minh hỗ trợ tác nghiệp số”, cán bộ được giới thiệu về trợ lý ảo thông minh và hướng dẫn khai thác công cụ AI để tìm kiếm, tổng hợp, xử lý thông tin, xây dựng nội dung, soạn thảo văn bản, lập kế hoạch, báo cáo và chuẩn bị nội dung tuyên truyền. Việc trực tiếp thực hành giúp đội ngũ cán bộ từng bước hình thành thói quen tác nghiệp trên nền tảng số.
Ở lĩnh vực giáo dục và ĐMST, nguồn lực xã hội cũng đang được huy động để hỗ trợ địa phương. Ngày 27/8/2026, Công ty TNHH Giày Dona Standard Việt Nam -Tập đoàn Phong Thái Việt Nam trao tặng xã Xuân Phú 14 tivi 85 inch, phục vụ CĐS trong giáo dục và hoạt động tại các Điểm ĐMST.
Các thiết bị được bố trí tại trường học để phục vụ giảng dạy, trình chiếu học liệu và tổ chức hoạt động giáo dục. Đồng thời, hỗ trợ các Điểm ĐMST tổ chức hội họp, tập huấn, hướng dẫn ứng dụng công nghệ, giới thiệu sản phẩm và quảng bá các mô hình sản xuất, kinh doanh. Qua đó, những điểm này từng bước trở thành không gian kết nối, chia sẻ kiến thức và lan tỏa tinh thần ĐMST trong cộng đồng.
CĐS cũng được đưa trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, như phổ biến chính sách thuế, hóa đơn điện tử, kê khai và nộp thuế điện tử; đồng thời tiếp cận các giải pháp quản lý bán hàng, kế toán, thanh toán không dùng tiền mặt và quảng bá sản phẩm trên môi trường số.
Người dân còn được hướng dẫn tạo cửa hàng số, quản lý đơn hàng, tạo mã QR và lựa chọn các nền tảng số phù hợp. Từ những thao tác tưởng như nhỏ trên một chiếc điện thoại đến việc ứng dụng AI trong công vụ, trang bị công nghệ cho trường học và hỗ trợ hộ kinh doanh, CĐS ở Xuân Phú đang được triển khai theo hướng cụ thể, thiết thực và lấy người dân làm trung tâm.
Sự vào cuộc của chính quyền, đoàn thể, Tổ công nghệ số cộng đồng, doanh nghiệp cùng sự hưởng ứng của người dân đang tạo thành nguồn lực tổng hợp để công nghệ số đi sâu hơn vào đời sống. Đây cũng là nền tảng để Xuân Phú tiếp tục nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng chữ ký số, sổ sức khỏe điện tử và các nền tảng số, hướng tới xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn mới./.