Cà Mau: Hỗ trợ xây dựng mô hình khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Quách Phẩm
Theo phương án đề xuất của UBND xã Quách Phẩm Bắc (nay là xã Quách Phẩm), ngày 15/10/2025, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cà Mau và Trung tâm Ứng dụng Khoa học và Công nghệ (Sở KH&CN tỉnh Cà Mau) đã ký hợp đồng số 15/HĐ-SDTTG-TTƯD KHCN thực hiện hỗ trợ mô hình khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn xã 1 mô hình tôm giống ương 3 giai đoạn. Mô hình đã góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của khởi nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội của người dân trên địa bàn xã nói chung và đồng bào dân tộc thiểu trên địa bàn xã nói riêng; thúc đẩy phong trào và tinh thần khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh trong người dân, đồng bào dân tộc thiểu số dựa trên tiềm năng, thế mạnh và nguồn tài nguyên sẵn có tại địa phương.
Cơ hội khởi nghiệp từ thế mạnh sẵn có
Xã Quách Phẩm được thành lập trên cơ sở sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính của 2 xã Quách Phẩm Bắc và Quách Phẩm. Việc tổ chức lại bộ máy theo hướng tinh gọn không chỉ giúp giảm đầu mối quản lý mà còn mở rộng không gian phát triển, tạo điều kiện để bố trí lại nguồn lực, quy hoạch hạ tầng và nâng cao chất lượng phục vụ hành chính công cho cộng đồng dân cư trên địa bàn.
Xã Quách Phẩm hiện sở hữu quỹ đất ven kênh - rạch rộng gần 4.000 ha với truyền thống nuôi tôm quảng canh dài hạn nhưng thiếu nguồn tôm giống sẵn có tại địa phương. Khoảng trống này chính là cơ hội khởi nghiệp để ương tôm 3 giai đoạn - mắt xích đang thiếu trong chuỗi giá trị tôm sú và thẻ chân trắng để Hợp tác xã Dịch vụ nông lâm thủy sản Hoa Nam triển khai nhằm giúp đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn xã chủ động nguồn con giống và nâng cao thu nhập.
Chiến lược tái cơ cấu ngành thủy sản Cà Mau đến 2030 có khuyến khích liên kết ươm - nuôi khép kín, là cơ hội để người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số khởi dậy khát vọng khởi nghiệp làm giàu trên mảnh đất của mình. Trên nền thế mạnh nuôi trồng thủy sản đã có, mô hình ương tôm 3 giai đoạn không chỉ lấp “chỗ trống” con giống chất lượng cho khu vực mà còn là đòn bẩy kinh tế - xã hội giúp giảm nghèo nhanh, nâng cao kỹ năng nghề cho người dân và tạo chuỗi giá trị sản xuất bền vững gắn với mục tiêu nông thôn mới.
Tháng 6/2025, UBND xã Quách Phẩm Bắc có phương án hỗ trợ xây dựng mô hình khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển sản phẩm tôm giống ương 3 giai đoạn thông qua hình thức đào tạo, tư vấn, công bố tiêu chuẩn cơ sở, xây dựng mã vạch, tem truy suất nguồn gốc… Theo phương án được phê duyệt, chủ thể nhận hỗ trợ là Hợp tác xã Dịch vụ nông lâm thủy sản Hoa Nam.
Sự vào cuộc của ngành khoa học và công nghệ
Thực hiện hợp đồng với Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cà Mau, các cán bộ của Trung tâm Ứng dụng KH&CN đã tiến hành các hoạt động bao gồm:
Hỗ trợ đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực khởi sự kinh doanh
Tổ chức một khóa đào tạo và tập huấn chuyên sâu về quy trình ương dưỡng tôm từ giai đoạn Nauplius đến Post-larvae, đồng thời tích hợp các chuyên đề cập nhật kiến thức về: (i) Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, (ii) Tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, (iii) Chiến lược phát triển và quản trị thương hiệu, (iv) Thiết lập - vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc, và (v) kinh doanh trực tuyến trong chuỗi giá trị tôm. Chương trình tập huấn, đào tạo được thiết kế dành cho cán bộ chính quyền địa phương, lãnh đạo hợp tác xã, chủ cơ sở sản xuất và các hộ nuôi tôm liên quan, nhằm nâng cao năng lực kỹ thuật, quản lý và tiếp thị, góp phần thúc đẩy chuỗi cung ứng tôm theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững.
Nghiên cứu thử nghiệm phát triển sản phẩm dịch vụ
Nhằm rút ngắn chu trình hoàn thiện sản phẩm và gia tăng lợi thế cạnh tranh cho Hợp tác xã, các cán bộ của Trung tâm Ứng dụng KH&CN đã nghiên cứu công thức, quy trình; thực hiện các công đoạn thử nghiệm, đưa ra công thức, quy trình hoàn chỉnh, phát triển sản phẩm mẫu, hoàn thiện sản phẩm đưa ra thị trường. Đồng thời, đã chuyển giao toàn bộ quy trình, hồ sơ kỹ thuật và bộ tiêu chuẩn quản lý chất lượng cho Hợp tác xã Dịch vụ nông lâm thủy sản Hoa Nam, giúp rút ngắn thời gian tối ưu hóa sản phẩm; tiếp cận ngay công nghệ ương dưỡng tiên tiến và nâng cao chất lượng con giống trên thị trường.
Hỗ trợ thiết kế bao bì, nhãn mác, quảng cáo, xây dựng thương hiệu sản phẩm
Các cán bộ của Trung tâm đã lấy mẫu định kỳ, xác định chỉ tiêu di truyền, sức khỏe và cảm nhiễm mầm bệnh bằng PCR-Realtime/ELISA. Thiết lập hồ sơ truy xuất từng lô post-larvae (PL) theo chuẩn ISO 17025, bảo đảm tính minh bạch trước khi xuất bán. Đồng thời, định vị hình ảnh thương hiệu dựa trên yếu tố “giống sạch - kháng bệnh” và bản đồ vùng tôm - lúa trên địa bàn xã Quách Phẩm.
Ngoài ra, các cán bộ của Trung tâm cũng đã hỗ trợ Hợp tác xã Dịch vụ nông lâm thủy sản Hoa Nam thực hiện video quảng bá 3 phút/sản phẩm (kịch bản tập trung vào quy trình ương khép kín, kiểm soát mầm bệnh và cam kết truy xuất) và đăng tải nội dung trên Cổng Thương mại điện tử Cà Mau, các sàn Postmart, Voso và mạng xã hội chuyên ngành thủy sản.
Với những hỗ trợ thiết thực từ các cán bộ ngành khoa học và công nghệ, quy trình ương tôm 3 giai đoạn tại Hợp tác xã Dịch vụ nông lâm thủy sản Hoa Nam đã có kết quả đáng khích lệ, tỷ lệ sống Nauplius → Post-larvae đạt 82-85%, giúp giảm 12-15% giá thành con giống và rút ngắn khoảng 18 ngày trong chu kỳ nuôi thương phẩm.
Quy trình ương tôm giống ba giai đoạn không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt (giảm chi phí, tăng năng suất, hoàn vốn nhanh) mà còn tạo giá trị xã hội sâu rộng thông qua việc nâng cao tay nghề, giảm nghèo và bảo vệ môi trường, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Cà Mau./.