Chuẩn bị nhân lực trẻ cho ngành năng lượng nguyên tử

Chuẩn bị nguồn nhân lực trẻ cho những nhiệm vụ lớn của ngành

Phát biểu khai mạc hội nghị, TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử (NLNT) Việt Nam cho biết ngành NLNT đang đứng trước những nhiệm vụ rất lớn, trong đó có triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và nghiên cứu công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).

Theo TS. Trần Chí Thành, đây là những nhiệm vụ quan trọng nhưng khó khăn, bởi Việt Nam còn thiếu nguồn nhân lực và kinh nghiệm triển khai dự án điện hạt nhân.

Theo Viện trưởng Viện NLNT Việt Nam, Viện đang xây dựng đề án báo cáo cấp có thẩm quyền về định hướng phát triển, hình thành công nghiệp NLNT, bao gồm lò phản ứng công suất lớn và SMR, sản xuất thiết bị ghi đo bức xạ, nội địa hóa máy gia tốc cùng các thiết bị, công nghệ liên quan.

Trước khối lượng công việc còn lớn, TS. Trần Chí Thành nhấn mạnh: “Trong tất cả những câu chuyện này thì nguồn nhân lực là quan trọng nhất”.

Theo TS. Trần Chí Thành, các thế hệ đầu tiên trong ngành NLNT đều bắt đầu sự nghiệp khoa học khi còn trẻ, với tâm huyết, tình yêu khoa học và khát vọng đưa kiến thức vào thực tiễn. Cán bộ trẻ hiện nay có nhiều cơ hội tiếp cận các cơ sở nghiên cứu, thiết bị và chương trình hợp tác quốc tế hơn trước, trong đó có hoạt động tại Viện Liên hợp Nghiên cứu Hạt nhân ở Dubna và các chương trình do Cơ quan NLNT quốc tế hỗ trợ.

“Cơ hội dành cho các bạn trẻ hiện nay lớn hơn rất nhiều so với thế hệ chúng tôi trước đây”, TS. Trần Chí Thành nhận định.

Trao đổi với cán bộ trẻ, GS. Trần Đức Thiệp, Chủ tịch Hội Vật lý hạt nhân, cho rằng ngành NLNT đang có thêm cơ hội từ những chủ trương, chính sách mới. Theo ông, các nhà khoa học trẻ cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình trước những nhiệm vụ khó, chủ động tìm hướng giải quyết và kiên trì theo đuổi công việc.

Nhiều hướng nghiên cứu gắn với ứng dụng

Hội nghị diễn ra trong hai ngày 8 - 9/10 tại Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân, do Viện NLNT Việt Nam phối hợp với Đoàn Thanh niên Viện tổ chức. Hội nghị thu hút 84 báo cáo viên đến từ 9 đơn vị trực thuộc Viện NLNTViệt Nam cùng các viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện và cơ sở y tế trên cả nước.

Phiên toàn thể ngày 8/10 có 5 báo cáo của các nhà khoa học trẻ và chuyên gia đến từ các viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ. Trong đó, nghiên cứu của Nguyễn Duy Quang, Viện Nghiên cứu hạt nhân, sử dụng mạng nơ-ron tích chập để phân biệt neutron và gamma qua dạng xung của đầu dò nhấp nháy LaCl₃.

Theo thông cáo hội nghị, phương pháp này cải thiện chỉ số phân biệt FOM từ khoảng 1,0 với cách so sánh điện tích truyền thống lên 4,6. Kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xử lý tín hiệu và nâng cao khả năng phát hiện neutron.

Ông Võ Anh Tuấn, Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai công nghệ bức xạ, trình bày nghiên cứu ứng dụng mô hình 3D U-Net để tái dựng bản đồ mật độ thể tích của sản phẩm chiếu xạ. Phương pháp kết hợp dữ liệu đo đa hướng với mô phỏng Monte Carlo, hướng tới cung cấp thông tin mật độ ba chiều, hỗ trợ đánh giá mức độ không đồng nhất và nâng cao bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Các báo cáo khác tập trung vào mô phỏng đặc trưng neutron và quá trình cháy của bó nhiên liệu VVER-1000 bằng OpenMC; mô phỏng đầu máy gia tốc điều trị ung thư bằng Geant4; và ứng dụng kỹ thuật kiểm tra không phá hủy trong bảo đảm chất lượng công trình công nghiệp năng lượng, quốc phòng. Những nghiên cứu này cho thấy phạm vi ứng dụng của khoa học, công nghệ hạt nhân gắn với nhiều yêu cầu thực tế trong năng lượng, y tế và công nghiệp.

Được tổ chức từ năm 2010, Hội nghị cán bộ trẻ ngành NLNT là dịp để các nhà nghiên cứu công bố kết quả, trao đổi chuyên môn và mở rộng hợp tác. Kỳ hội nghị lần thứ IX tiếp tục tạo môi trường để cán bộ trẻ nâng cao năng lực, tiếp cận phương pháp nghiên cứu mới và chuẩn bị cho những nhiệm vụ của ngành trong thời gian tới./.

BV