ASOCIO 2026: Dấu ấn năng lực ứng dụng AI của Việt Nam

AI chuyển từ công nghệ thử nghiệm sang năng lực tạo giá trị

Tối 6/10/2026, tại Jakarta, Indonesia, 8 tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam được vinh danh ở 10 hạng mục của ASOCIO Digital & AI Awards 2026. Đây cũng là năm đầu tiên ASOCIO tổ chức hệ thống giải thưởng AI với các hạng mục chuyên biệt bên cạnh các giải thưởng số truyền thống. Theo VINASA, Việt Nam có 10 đề cử tham gia giải thưởng năm nay [1, 2].

10 giải thưởng của Việt Nam trải rộng từ chính phủ số, phát triển nhân lực, dịch vụ doanh nghiệp toàn cầu đến AI trong an ninh mạng, lợi ích cộng đồng, giáo dục, y tế, tài chính, lực lượng lao động và chuỗi cung ứng. Cụ thể, Bộ Tư pháp nhận ASOCIO Digital Government Award; Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UET) nhận ASOCIO Talent Development Award; Công ty Cổ phần VTI nhận ASOCIO Global Business Service Award; Trung tâm An toàn thông tin VNPT nhận ASOCIO AI in Cybersecurity Award; Công ty Cổ phần MISA nhận ASOCIO AI for Public Good Award; Tổng Công ty Giải pháp Doanh nghiệp Viettel nhận ASOCIO AI in Education Award; Tập đoàn FPT nhận ba giải thưởng về AI trong y tế, dịch vụ tài chính và lực lượng lao động, kỹ năng tương lai; Công ty Cổ phần Giải pháp Chuỗi cung ứng Smartlog nhận ASOCIO AI in Manufacturing / Supply Chain Award [1].

Điểm đáng chú ý của kết quả này không chỉ nằm ở số lượng giải thưởng, mà ở phạm vi các bài toán mà AI đang tham gia giải quyết. Từ dữ liệu pháp luật, dịch vụ công, an ninh mạng đến y tế, giáo dục, tài chính và logistics, AI đang dần được đặt vào những quy trình đòi hỏi khả năng xử lý dữ liệu lớn, tự động hóa và hỗ trợ ra quyết định. Sự chuyển dịch này cho thấy tiêu chí đánh giá năng lực AI đang thay đổi. Một mô hình hay nền tảng công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi có thể tích hợp vào quy trình nghiệp vụ, vận hành ổn định ở quy mô thực tế và tạo ra tác động có thể đo lường. Nhiều giải pháp của Việt Nam được ASOCIO ghi nhận đã đáp ứng một phần quan trọng của yêu cầu đó.

Dữ liệu, nhân lực và thị trường tạo nền cho hệ sinh thái AI

Những kết quả tại ASOCIO diễn ra trong bối cảnh công nghiệp công nghệ số Việt Nam đang tăng trưởng nhanh. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, năm 2025, doanh thu toàn ngành công nghiệp công nghệ số đạt khoảng 198 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước; giá trị đóng góp vào GDP đạt khoảng 1,075 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 40,9 tỷ USD, tăng 10%; xuất khẩu phần cứng và điện tử đạt 178 tỷ USD, tăng 35% [3].

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Sau 9 tháng, doanh thu công nghiệp công nghệ số ước đạt 5.387.142 tỷ đồng, tăng 32,1% so với cùng kỳ năm 2025; kim ngạch xuất khẩu phần cứng, điện tử đạt khoảng 175,62 tỷ USD, tăng 34,7%; lợi nhuận ước đạt 384.141 tỷ đồng, tăng 35,3%. Lĩnh vực này ước nộp ngân sách 69.730 tỷ đồng, tăng 34% [4].

Những con số trên cho thấy nền kinh tế số đang có một thị trường đủ lớn để các công nghệ mới, trong đó có AI, được thử nghiệm, thương mại hóa và mở rộng. Tuy nhiên, quy mô thị trường chỉ là một điều kiện. Để AI tạo ra giá trị bền vững, cần đồng thời giải quyết các vấn đề về dữ liệu, hạ tầng tính toán, an toàn thông tin, nhân lực và khả năng tích hợp với các hệ thống đang vận hành.

Báo cáo e-Conomy SEA 2025 của Google, Temasek và Bain & Company cho biết 44% người dùng Việt Nam được khảo sát cho biết họ tương tác với các công cụ và tính năng AI hằng ngày. Báo cáo cũng ghi nhận người dùng Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á về mức độ tương tác và niềm tin đối với AI trong phạm vi khảo sát [5]. Đáng chú ý, quá trình hình thành năng lực AI không diễn ra theo một chiều từ công nghệ đến ứng dụng. Khu vực công cung cấp những bài toán có quy mô dữ liệu lớn; doanh nghiệp phát triển nền tảng và giải pháp; trường đại học, viện nghiên cứu cung cấp nguồn nhân lực và tri thức; trong khi y tế, giáo dục, tài chính, logistics và an ninh mạng trở thành những môi trường kiểm chứng khả năng tạo giá trị của AI.

Một ví dụ tiêu biểu là nền tảng pháp luật số quốc gia của Bộ Tư pháp. Theo thông tin trong hồ sơ giải thưởng do VINASA cung cấp, hệ thống đã số hóa, chuẩn hóa hơn 168.000 văn bản quy phạm pháp luật, trích xuất hơn 1,7 triệu điều/khoản/điểm, tương đương hơn 9,1 triệu trường dữ liệu máy có thể đọc để phục vụ AI phân tích. Hệ thống phản ánh, kiến nghị đã tiếp nhận trên 3.000 hồ sơ, với tỷ lệ xử lý gần 95% [1].

Trong phát triển nhân lực, VNU-UET được ghi nhận với hệ sinh thái đào tạo gắn kết nhà trường - Viện nghiên cứu - doanh nghiệp, tập trung vào AI, khoa học dữ liệu, vi mạch bán dẫn, robotics và an ninh mạng. Theo thông tin trong hồ sơ giải thưởng, trường có khoảng 14.000 người học, tỷ lệ có việc làm sau một năm tốt nghiệp đạt 97,7% và mạng lưới hợp tác với hơn 300 doanh nghiệp. [1]

Ở cấp độ doanh nghiệp, VTI được ghi nhận với mô hình AI-native enterprise, đưa AI vào phát triển phần mềm, quản trị dự án, an toàn thông tin và đào tạo nhân sự. Doanh nghiệp hiện vận hành 11 văn phòng tại 6 quốc gia, với hơn 1.800 chuyên gia, đã triển khai hơn 1.200 dự án cho hơn 300 khách hàng quốc tế. [1]

Những trường hợp trên cho thấy một hệ sinh thái AI có năng lực cạnh tranh không thể hình thành chỉ từ một công nghệ đơn lẻ. Đó phải là sự kết nối giữa dữ liệu, nhân lực, hạ tầng, bài toán thực tiễn và thị trường. Đây cũng là điều kiện để các giải pháp công nghệ “Make in Viet Nam” chuyển từ ứng dụng trong nước sang mở rộng ra thị trường khu vực và quốc tế.

Đánh giá hiệu quả AI bằng kết quả vận hành

Một trong những điểm nổi bật của các giải pháp được vinh danh tại ASOCIO 2026 là khả năng lượng hóa tác động.

Trong lĩnh vực an ninh mạng, nền tảng VNPT Threat Intelligence ứng dụng Machine Learning và mô hình ngôn ngữ lớn để tự động thu thập, phân loại và phân tích dữ liệu. Theo thông tin trong hồ sơ giải thưởng, hệ thống có khả năng sàng lọc 10.000 - 12.000 báo cáo, bài viết an ninh mạng toàn cầu mỗi tháng, giúp cắt giảm hơn 90% áp lực sàng lọc thủ công; đồng thời ánh xạ kho tri thức hơn 1 triệu phiên bản phần mềm với hơn 300.000 lỗ hổng bảo mật quốc tế [1].

Trong khu vực công, MISA được vinh danh với MISA AMIS OneAI và nền tảng nhân viên AI MISA Agentwork. Theo hồ sơ giải thưởng, sau 6 tháng, MISA AMIS OneAI đã được triển khai tại hơn 4.200 đơn vị hành chính sự nghiệp, với trên 103.000 cán bộ sử dụng; Robot Lễ tân AI hiện diện tại hơn 110 trung tâm hành chính công, xử lý khoảng 120.000 lượt tương tác của người dân. Giải pháp giúp giảm 40- 50% khối lượng tác vụ thủ công [1, 7].

Trong giáo dục, nền tảng EduMate của Viettel Solutions kết hợp Dynamic Knowledge Graph và Multimodal LLM để phát triển AI Tutor, cá nhân hóa hoạt động học tập cho học sinh K12. Thử nghiệm thực tế trong 6 tháng với hơn 700 học sinh ghi nhận 48.250 phiên gia sư AI; tỷ lệ gắn kết học tập tăng 28%, điểm đánh giá năng lực cải thiện 18,5% và thời gian giáo viên soạn giáo án, đề thi giảm 42% [1].

FPT là đại diện Việt Nam nhận nhiều giải nhất với ba hạng mục. Trong lĩnh vực y tế, hệ sinh thái MediSight AI Suites và iSuite phục vụ hơn 3 triệu người dùng.

Trong chuỗi cung ứng, Smartlog được vinh danh với SARP - giải pháp AI tối ưu hóa lập kế hoạch vận tải, định tuyến, lựa chọn phương tiện và điều phối đội xe. Giải pháp được triển khai trên mạng lưới hơn 10.000 điểm giao nhận, giúp doanh nghiệp giảm 5 -10% chi phí vận tải, rút ngắn 80 -90% thời gian điều phối và tăng khoảng 20% năng suất làm việc; đồng thời giảm hơn 100.000 chuyến xe dư thừa mỗi năm và hơn 200.000 kg CO2 phát thải [1].

Từ những trường hợp này có thể thấy, thước đo quan trọng của AI đang dịch chuyển từ “có ứng dụng AI” sang “AI tạo ra thay đổi gì trong hoạt động”.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA, nhận định: “10 giải thưởng tại ASOCIO năm nay cho thấy doanh nghiệp và tổ chức Việt Nam đã tiến thêm một bước: không chỉ nói về chuyển đổi số hay AI, mà đang đưa công nghệ vào giải quyết những bài toán thực của chính phủ, doanh nghiệp và người dân. Điều đáng giá nhất là nhiều giải pháp đã được triển khai ở quy mô lớn và tạo ra hiệu quả có thể đo lường được. Đây là nền tảng để công nghệ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số của khu vực, đồng thời đưa các sản phẩm, giải pháp Make in Viet Nam ra thị trường quốc tế”.

10 giải thưởng tại ASOCIO Digital & AI Awards 2026 có thể được nhìn nhận như một chỉ dấu về sự trưởng thành của năng lực ứng dụng AI tại Việt Nam. Giá trị của những giải thưởng này không nằm đơn thuần ở việc được quốc tế ghi nhận, mà ở chỗ nhiều giải pháp đã bước qua giai đoạn trình diễn để đi vào môi trường vận hành thực tế, nơi hiệu quả được kiểm chứng bằng quy mô sử dụng, chi phí, thời gian, năng suất và chất lượng dịch vụ.

Đây cũng là cơ sở để hệ sinh thái công nghệ Việt Nam tiếp tục chuyển từ “ứng dụng AI” sang “làm chủ năng lực AI”; từ khai thác công nghệ sẵn có sang phát triển sản phẩm, nền tảng và giải pháp có khả năng cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế./.

Tài liệu tham khảo

[1] Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (2026), ASOCIO Digital & AI Awards 2026 - Việt Nam giành 10 giải thưởng tại ASOCIO Digital & AI Awards 2026.

[2] ASOCIO, ASOCIO Digital & AI Awards (2026), "ASOCIO Digital & AI Summit 2026, Jakarta, Indonesia", https://asocio.aptiknas.org/awards, truy cập ngày 07/10/2026.
[3] Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ (2026), "Khoa học công nghệ - động lực tăng trưởng chủ lực", https://mst.gov.vn/khoa-hoc-cong-nghe-dong-luc-tang-truong-chu-luc-197260219210924535.htm, truy cập ngày 07/10/2026.
[4] Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ 2026), "Công nghiệp công nghệ số tăng tốc, đóng góp lớn trong nền kinh tế", https://mst.gov.vn/cong-nghiep-cong-nghe-so-tang-toc-dong-gop-lon-trong-nen-kinh-te-197260923104031508.htm, truy cập ngày 07/10/2026.
[5] Google, Temasek & Bain & Company (2025), e-Conomy SEA 2025 - Vietnam Country Report, https://services.google.com/fh/files/misc/vietnam_e_conomy_sea_2025_report.pdf, truy cập ngày 07/10/2026.
[6] Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (2026), "VNPT CTIP - VNPT Cyber Threat Intelligence Platform: Nền tảng dữ liệu thám báo an ninh mạng", https://sec.vnpt.vn/wp-content/uploads/2024/09/ctip_datasheet.pdf, truy cập ngày 07/10/2026.
[7] Công ty Cổ phần MISA (2026), "MISA AI & Robotics - Hệ sinh thái giải pháp AI", https://www.misa.vn/ai/, truy cập ngày 07/10/2026.

Minh Thiện