Bộ GD&ĐT ban hành chuẩn đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ các ngành về điện hạt nhân

Ngày 02/10/2026, Bộ GD&ĐT đã ban hành Quyết định số 2888/QĐ-BGDĐT quy định Chuẩn chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ các ngành về điện hạt nhân.

Đào tạo nhân lực điện hạt nhân theo hướng liên ngành

Điểm đáng chú ý của Chuẩn chương trình đào tạo là đào tạo nhân lực điện hạt nhân được tiếp cận theo hướng liên ngành, với sự tham gia của nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau.

Theo Chuẩn được ban hành, danh mục các ngành về điện hạt nhân ở trình độ thạc sĩ và tiến sĩ gồm 22 ngành, trong đó gồm 7 ngành cốt lõi và 15 ngành phụ trợ - liên ngành.

Nhóm ngành cốt lõi gồm: Vật lý nguyên tử và hạt nhân; Kỹ thuật hạt nhân; Vật lý kỹ thuật; Kỹ thuật nhiệt; Kỹ thuật năng lượng; Kỹ thuật điện; Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa.

Nhóm phụ trợ - liên ngành gồm: Kỹ thuật cơ khí; Kỹ thuật cơ điện tử; Kỹ thuật môi trường; Kỹ thuật vật liệu; Kỹ thuật xây dựng; Khoa học máy tính; Công nghệ thông tin; Kỹ thuật máy tính; Trí tuệ nhân tạo; Khoa học dữ liệu; Hóa học; Kỹ thuật hóa học; Địa chất học; Quản lý năng lượng; Quản lý tài nguyên và môi trường.

Chuẩn xác định ba định hướng chuyên sâu làm cơ sở xây dựng chương trình đào tạo, gồm: Công nghệ và hệ thống năng lượng điện hạt nhân; An toàn, an ninh và quản lý hạt nhân; Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh. Việc xây dựng chương trình có thể dựa trên một hoặc kết hợp các định hướng này tùy điều kiện của cơ sở đào tạo.

Đưa AI, công nghệ số vào đào tạo và nghiên cứu điện hạt nhân

Một điểm nhấn nổi bật trong Chuẩn chương trình đào tạo là yêu cầu tích hợp công nghệ số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) vào quá trình đào tạo và nghiên cứu sau đại học.

Ở phương pháp giảng dạy, Chuẩn quy định yêu cầu chung đối với cả ba định hướng chuyên sâu là phải tích hợp công cụ số, mô phỏng, dữ liệu và AI phù hợp với từng định hướng đào tạo. Đi cùng với đó là yêu cầu bảo đảm liêm chính học thuật, an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và khả năng kiểm chứng kết quả trong mọi hoạt động chuyên môn.

Về mặt đánh giá kết quả học tập, cơ sở đào tạo phải đo lường được năng lực vận dụng kiến thức liên ngành, khả năng phân tích, mô phỏng, kiểm chứng và đánh giá kết quả, đồng thời gắn liền với đạo đức nghề nghiệp và liêm chính học thuật.

Cụ thể, Chuẩn tăng yêu cầu về thực hành, thí nghiệm, mô phỏng và giải quyết các vấn đề chuyên môn trong chương trình đào tạo. Các học phần về vật lý lò phản ứng, kỹ thuật nhiệt và hệ thống năng lượng phải có khối lượng thực hành, thí nghiệm chuyên ngành hoặc mô hình mô phỏng lò phản ứng; đồng thời bảo đảm các nội dung thực hành về điện và tự động hóa.

Cách tổ chức đào tạo cũng được thiết kế phù hợp với mục tiêu của từng chương trình. Với thạc sĩ định hướng ứng dụng, phương pháp đào tạo chú trọng vấn đề, dự án và tình huống chuyên môn gắn với mô phỏng, thực hành và giải quyết các vấn đề kỹ thuật, công nghệ nghề nghiệp. Với thạc sĩ định hướng nghiên cứu và tiến sĩ, chương trình tập trung phát triển năng lực nghiên cứu độc lập; riêng đào tạo tiến sĩ phải gắn với nhóm nghiên cứu và nhiệm vụ khoa học, công nghệ.

Để đáp ứng yêu cầu thực hành của lĩnh vực điện hạt nhân, Chuẩn quy định cơ sở vật chất, công nghệ và học liệu phải phù hợp với yêu cầu đào tạo, nghiên cứu và sự phát triển của khoa học, công nghệ.

Cơ sở đào tạo có thể đáp ứng điều kiện thực hành bằng nhiều hình thức như sở hữu trực tiếp; dùng chung trong cơ sở đào tạo; hợp tác với viện, doanh nghiệp hoặc cơ sở khác; sử dụng hạ tầng số, điện toán đám mây, phần mềm từ xa. Đối với nguồn, thiết bị bức xạ, việc sử dụng phải tuân thủ quy định hiện hành. Từng hình thức đáp ứng phải có minh chứng phù hợp.

Chuẩn cũng đồng thời khuyến khích cơ sở đào tạo tăng cường hợp tác với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), các cơ sở nghiên cứu, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức quốc tế có uy tín trong đào tạo và nghiên cứu; xem xét sử dụng tài liệu hướng dẫn của IAEA và các tổ chức tương đương như một nguồn học liệu quan trọng./.

AD