Đưa công nghệ số về cơ sở, Lào Cai thu hẹp khoảng cách số ở những xã vùng cao
Công nghệ đang từng bước trở thành một công cụ phục vụ đời sống, góp phần thu hẹp khoảng cách số và mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ cho người dân vùng cao Lào Cai.
Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức người dân vùng cao Lào Cai tiếp cận dịch vụ công và các tiện ích trong đời sống. Hồ sơ, dữ liệu được số hóa, nhiều quy trình được chuyển lên hệ thống dịch vụ công, góp phần rút ngắn quá trình hoàn thiện thủ tục cho người dân.
Tuy nhiên, với đặc điểm địa bàn rộng, dân cư phân tán và điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các khu vực còn khác nhau, đưa chuyển đổi số đến vùng sâu, vùng xa không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng hay xây dựng các nền tảng số. Vấn đề quan trọng hơn là làm thế nào để người dân có thể tiếp cận, sử dụng và nhận được lợi ích thực tế từ những tiện ích này.
Theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lào Cai Hoàng Giang, một trong những vấn đề đặt ra trong chuyển đổi số của tỉnh là làm sao đưa các nền tảng, tiện ích công nghệ đến đúng đối tượng và tạo chuyển biến thực chất trong sử dụng dịch vụ công.
Điều này càng có ý nghĩa khi khả năng tiếp cận, sử dụng công nghệ giữa các địa bàn vẫn còn chênh lệch, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ thực tế đó, Lào Cai đặt trọng tâm vào hiệu quả phục vụ người dân. Cùng với hoàn thiện hạ tầng và dữ liệu, việc hướng dẫn, hỗ trợ người dân sử dụng công nghệ tại cơ sở được xem là điều kiện để những nền tảng đã được đầu tư thực sự phát huy giá trị trong đời sống.
Chuyển đổi số đưa chính quyền đến gần hơn với người dân
Một trong những lĩnh vực thể hiện rõ tác động của chuyển đổi số là giải quyết thủ tục hành chính. Khi các quy trình được số hóa, người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục trên môi trường điện tử mà không phải trực tiếp đến cơ quan hành chính như trước.
Tại thôn Đoàn Kết, xã Bảo Ái, lực lượng Công an xã đã bố trí điểm hỗ trợ, trực tiếp hướng dẫn người dân kích hoạt và sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID.
Cán bộ, chiến sĩ hướng dẫn từng thao tác trên điện thoại thông minh, đồng thời giải thích những tiện ích của VNeID trong thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến và cung cấp thông tin về kỹ năng bảo đảm an toàn trên không gian mạng.
Việc hỗ trợ trực tiếp có ý nghĩa đối với những người chưa quen với các thao tác số. Thay vì phải tự tìm hiểu một ứng dụng hoặc quy trình mới, người dân có thể được hỗ trợ ngay tại nơi mình sinh sống.
Từ góc độ này, chuyển đổi số ở vùng cao không chỉ phụ thuộc vào việc có nền tảng hay thiết bị mà còn cần có phương thức hỗ trợ phù hợp để người dân có thể sử dụng. Khi các thao tác được hướng dẫn cụ thể, những dịch vụ số có điều kiện tiếp cận rộng hơn đến cộng đồng.
Khi công nghệ số trở thành thói quen
Tại xã Yên Bình, việc ứng dụng công nghệ số đã từng bước đi vào sinh hoạt hằng ngày của người dân. 95% hộ sử dụng ứng dụng “Cư dân số”; tỷ lệ nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến qua VNeID đạt trên 91%. Gần 90% hộ gia đình và cơ sở kinh doanh đã sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt.
Những con số này cho thấy các tiện ích số đang từng bước được tích hợp vào hoạt động thường ngày của người dân. Thay vì trực tiếp đến các đơn vị để giải quyết một số thủ tục hoặc thanh toán chi phí, nhiều công việc có thể được thực hiện ngay trên điện thoại.
Các nhóm Zalo của thôn, xã cũng trở thành một kênh trao đổi thông tin với người dân. Các thông báo, chỉ đạo của thôn, xã được cập nhật nhanh chóng trên ứng dụng. Đồng thời, người dân có thể nắm thông tin về các cuộc họp, chính sách mới và gửi phản ánh, kiến nghị.
Cùng với dịch vụ công trực tuyến, các nền tảng số đang trở thành một kênh truyền tải thông tin giữa chính quyền và người dân. Đối với những địa bàn vùng cao, việc tiếp cận thông tin nhanh chóng có thể góp phần giảm khoảng cách về địa lý, đồng thời giúp người dân chủ động hơn trong việc tiếp nhận và sử dụng các dịch vụ.
Điểm chung của các mô hình là công nghệ được đặt trong những nhu cầu cụ thể của đời sống: thực hiện thủ tục hành chính, sử dụng định danh điện tử, tiếp nhận thông tin, thanh toán và tương tác với chính quyền.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu đối với quá trình chuyển đổi số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Bên cạnh đầu tư hạ tầng, dữ liệu và nền tảng, cần tiếp tục nâng cao kỹ năng số, tăng cường hỗ trợ tại cơ sở và lựa chọn những ứng dụng phù hợp với điều kiện thực tế của từng cộng đồng.
Khi công nghệ được gắn với những nhu cầu thiết yếu của người dân, quá trình chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc số hóa thủ tục mà từng bước trở thành một phần của đời sống kinh tế - xã hội vùng cao Lào Cai./.
Một trong những mô hình chuyển đổi số đang được triển khai tại Lào Cai là mô hình “1+10”.
Tại xã Bắc Hà, mỗi đoàn viên trực tiếp hỗ trợ ít nhất 10 công dân. Những công dân được ưu tiên hỗ trợ là người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, hộ sản xuất, kinh doanh, chủ homestay, hộ làm du lịch và những người chưa thành thạo công nghệ.
Nội dung hỗ trợ tập trung vào VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, ngân hàng số, khám chữa bệnh bằng thẻ BHYT điện tử và kỹ năng an toàn trên không gian mạng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Minh Huyền, Thanh Thủy (2026), “Chuyển đổi số về tận thôn, bản, mở cơ hội cho người dân vùng cao”, Báo Lao Động, truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2026.