Kết nối công nghệ, đổi mới sáng tạo và hạ tầng số

Đổi mới sáng tạo phải tạo ra kết quả thực chất

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Nguyễn Mai Dương, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN nhấn mạnh: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST&CĐS) là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính cho phát triển trong giai đoạn mới. Nhiều chủ trương trong lĩnh vực này đã được thể chế hóa qua các luật và văn bản hướng dẫn, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.

Đề cập yêu cầu chuyển từ định hướng sang hành động cụ thể, ông Nguyễn Mai Dương nhấn mạnh: “Hiệu quả của ĐMST phải được đo bằng kết quả thực chất: công nghệ được làm chủ, sản phẩm được tạo ra, tài sản trí tuệ được khai thác, doanh nghiệp được nâng cao năng lực, thị trường được mở rộng, mô hình hiệu quả được nhân rộng và giá trị mới được tạo ra cho nền kinh tế và xã hội".

Từ yêu cầu đó, Diễn đàn tập trung vào ba trụ cột có mối liên hệ chặt chẽ. Trụ cột thứ nhất là nghiên cứu, phát triển công nghệ và công nghệ chiến lược, hướng tới làm chủ công nghệ lõi, nâng cao năng lực AI, tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm và khai thác tài sản trí tuệ. Chuỗi công việc cần được kết nối từ lựa chọn, làm chủ công nghệ, bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ đến đưa sản phẩm vào sản xuất, thị trường và mở rộng ứng dụng.

Trụ cột thứ hai là hệ sinh thái ĐMST, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm. Viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức trung gian, nhà đầu tư và cơ quan quản lý cần hình thành cơ chế phối hợp thực chất để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, thử nghiệm và mở rộng giải pháp. Trụ cột thứ ba là CĐS quốc gia, với nền tảng là khung kiến trúc số, dữ liệu và hạ tầng dùng chung, giúp kết nối tri thức, năng lực tính toán và các chủ thể tham gia.

Ông Nguyễn Mai Dương cho rằng ba trụ cột không thể tách rời: công nghệ chiến lược tạo ra năng lực mới; ĐMST đưa năng lực đó vào sản phẩm và hoạt động thực tiễn; CĐS giúp kết nối, mở rộng và lan tỏa kết quả. Các mô hình cần được đánh giá bằng hiệu quả thực tế, khả năng nhân rộng và giá trị tạo ra cho nền kinh tế, xã hội.

Trụ cột CĐS cung cấp nền tảng dữ liệu, hạ tầng và năng lực tính toán để kết nối các chủ thể, hỗ trợ rút ngắn quá trình từ nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng. Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số theo Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29/7/2026 được đặt trong hướng tiếp cận này, với mục tiêu tăng cường kết nối và khai thác hạ tầng dùng chung.

Từ AI, tự hành đến công nghệ xanh

Các nội dung trao đổi về xu hướng công nghệ toàn cầu và thực tiễn trong nước cho thấy yêu cầu làm chủ công nghệ cần gắn với khả năng ứng dụng. Ông Nguyễn Võ Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm hỗ trợ ĐMST, Cục ĐMST, phân tích những chuyển động của ĐMST trên thế giới và các xu hướng tại Việt Nam. Ở lĩnh vực AI, ông Đào Phương Nam (CMC OpenAI) đề cập năng lực AI quốc gia và việc phát triển, ứng dụng công nghệ phù hợp với nhu cầu trong nước.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Quang Hiệp (Phenikaa-X) chia sẻ về các phương tiện tự hành, robot và thiết bị bay không người lái. Xe buýt mini tự hành do đơn vị phát triển đã được thử nghiệm với tổng quãng đường hơn 26.300 km; các giải pháp robot cũng được ứng dụng trong sản xuất và dịch vụ. Quá trình thử nghiệm và triển khai thực tế là một phần quan trọng để hoàn thiện sản phẩm, đồng thời đánh giá khả năng làm chủ công nghệ.

Một số mô hình sản xuất được giới thiệu tại Diễn đàn cho thấy công nghệ có thể giải quyết những bài toán cụ thể của doanh nghiệp. NAKATO kết hợp tự động hóa và AI tại biên để kiểm soát lỗi sản phẩm dệt; YEAST ERA phát triển mô hình sản xuất đạm vi sinh bằng bồn lên men tự động. Ở cả hai trường hợp, đổi mới gắn với cải tiến quy trình và tạo ra sản phẩm mới.

Đổi mới sáng tạo xanh và năng lượng được tiếp cận từ khâu thử nghiệm đến khả năng mở rộng. Kinh nghiệm ĐMST cấp vùng tại Nhật Bản do ông Ryosuke Ogata, Giám đốc MRIV International, Viện Nghiên cứu Mitsubishi, chia sẻ, cùng nội dung về định giá công nghệ và tài chính cho ĐMST của ông Cho KeeHeon, Hiệp hội Định giá Công nghệ Doanh nghiệp Hàn Quốc, đã bổ sung góc nhìn về nguồn lực và cơ chế cần thiết để đưa công nghệ ra thị trường.

Diễn đàn nhấn mạnh mối liên kết chặt chẽ giữa công nghệ, doanh nghiệp và hạ tầng số: làm chủ công nghệ tạo ra năng lực mới, doanh nghiệp và đối tác thương mại hóa thành sản phẩm, còn hạ tầng số đóng vai trò kết nối, mở rộng ứng dụng. Do đó, hiệu quả của ĐMST phải được đo lường bằng những sản phẩm, quy trình và mô hình kinh doanh mang lại giá trị thực tế./.

Bích Việt