KH&CN trong hành trình phát triển của Công ty TNHH MTV Hóa chất 21
Khoa học và công nghệ (KH&CN) luôn là động lực xuyên suốt trong quá trình hình thành và phát triển của Công ty TNHH một thành viên Hóa chất 21 (Nhà máy Z121). Từ một đơn vị sản xuất hỏa cụ phục vụ kháng chiến, Nhà máy Z121 từng bước phát triển thành doanh nghiệp quốc phòng - kinh tế có năng lực nghiên cứu, thiết kế, sản xuất nhiều sản phẩm công nghệ cao.
Mỗi giai đoạn phát triển của Nhà máy Z121 đều gắn với những bước tiến về năng lực nghiên cứu, thiết kế chế tạo sản phẩm, công nghệ sản xuất; từ làm chủ dây chuyền sản xuất, đổi mới quy trình công nghệ đến tự động hóa dây chuyền, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và sản xuất, kinh doanh. Để công nghệ đi sâu vào hoạt động sản xuất, đơn vị đưa KH&CN vào toàn bộ quá trình. Từ nghiên cứu vật liệu, thiết kế, chế tạo thiết bị đến kiểm soát chất lượng, mỗi khâu đều được xây dựng theo hướng làm chủ công nghệ thay vì phụ thuộc vào các giải pháp có sẵn. Quá trình đó tạo ra năng lực tự chủ kỹ thuật, trở thành yếu tố cốt lõi của một doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng.
Qua nhiều năm đầu tư, Nhà máy Z121 đã phát triển thành công nhiều công nghệ tiên tiến trong sản xuất các sản phẩm hỏa thuật, hỏa cụ, phụ kiện nổ, đồng thời hoàn thiện quy trình sản xuất các sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao. Những công trình nghiên cứu, thiết kế, chế tạo kíp nổ vi sai an toàn và kíp nổ vi sai phi điện được trao Giải thưởng Sáng tạo KH&CN Việt Nam (VIFOTEC) năm 2004 và 2006, đánh dấu việc kết quả nghiên cứu không chỉ dừng ở phòng thí nghiệm mà đã được ứng dụng trực tiếp vào sản xuất.
Năng lực làm chủ công nghệ tiếp tục được thể hiện qua tổ chức sản xuất. Dây chuyền sản xuất pháo hoa liên hoàn, tự động hóa của Nhà máy đánh dấu bước chuyển từ phương thức chế tạo thủ công sang quy trình khép kín, cơ giới hóa và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Dây chuyền ứng dụng đồng bộ công nghệ đúc khuôn giấy thủy lực áp lực cao, thị giác máy tính ứng dụng AI trong nhận diện, sấy buồng khép kín, cùng hệ thống dán nhãn tự động tích hợp mã QR và tem điện tử chống giả. Việc kết nối các công nghệ trên một dây chuyền giúp nâng cao độ chính xác, độ đồng đều và tính thẩm mỹ của sản phẩm, tăng năng lực sản xuất, hỗ trợ kiểm soát nguồn gốc và hạn chế hàng giả. Quan trọng hơn, dây chuyền cho thấy KH&CN đang trực tiếp làm thay đổi phương thức sản xuất, từ đó nâng cao năng lực tự chủ, mức độ an toàn và hiệu quả sản xuất của Nhà máy.
Khi mức độ tự động hóa và công nghệ ngày càng được nâng cao, yêu cầu về kiểm soát chất lượng cũng đặt ra ở mức chặt chẽ hơn. Nhà máy Z121 đã áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001, xây dựng phòng thí nghiệm đạt chuẩn VILAS 231 trong lĩnh vực hóa học, có năng lực thử nghiệm, kiểm định, hiệu chuẩn phương tiện đo phục vụ sản xuất. Hoạt động kiểm soát chất lượng giúp kết quả nghiên cứu được kiểm chứng trong thực tế, cung cấp cơ sở kỹ thuật để hoàn thiện quy trình, nâng cao độ ổn định, an toàn của sản phẩm.
Cùng với đầu tư thiết bị và dây chuyền, Nhà máy Z121 chú trọng phát triển năng lực nghiên cứu, sáng tạo ngay trong hoạt động sản xuất. Giai đoạn 2025 - 2026, Nhà máy triển khai 17 đề tài, nhiệm vụ KH&CN các cấp; hoàn thành 1 nhiệm vụ cấp Quốc gia, 2 nhiệm vụ cấp Bộ, 1 nhiệm vụ cấp Tổng cục và 6 nhiệm vụ phối hợp. Nhà máy có 272 công trình, sáng kiến được công nhận, áp dụng vào sản xuất, làm lợi khoảng 4,13 tỷ đồng. Trong đó, có 01 công trình đạt Giải Nhất Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội và 01 công trình đạt Giải Nhì VIFOTEC. Những con số này cho thấy KH&CN đã trở thành hoạt động gắn trực tiếp với hiệu quả sản xuất, thay vì chỉ dừng ở nghiên cứu.
Đồng thời, Nhà máy Z121 cũng phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống dữ liệu và kết nối mạng LAN giữa Nhà điều hành với các đầu mối trong toàn Nhà máy. Các quy trình quản lý, điều hành, khai thác dữ liệu từng bước được số hóa, giúp tăng khả năng phối hợp, rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp.
Nhìn xuyên suốt hành trình phát triển của Nhà máy Z121, KH&CN không chỉ tạo ra những sản phẩm mới mà còn thay đổi phương thức sản xuất, quản lý, tổ chức hoạt động của doanh nghiệp. Từ năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ đến tự động hóa và chuyển đổi số, mỗi bước phát triển đều hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ, hiện đại hóa công nghiệp quốc phòng, tạo động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của Nhà máy.
Trong giai đoạn mới, Nhà máy tiếp tục xác định KH&CN là nền tảng để nâng cao năng lực tự chủ kỹ thuật, hiện đại hóa sản xuất và nâng cao hiệu quả hoạt động./.