Gia Lai đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn, tăng năng lực đào tạo và nghiên cứu
UBND tỉnh Gia Lai vừa phê duyệt chủ trương đầu tư dự án phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung tại Trường Đại học Quy Nhơn với tổng mức đầu tư dự kiến 100 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước, bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Dự án hướng tới hình thành hạ tầng phục vụ đào tạo, nghiên cứu thiết kế, tạo mẫu, kiểm thử vi mạch và phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), an toàn và an ninh mạng.
Hình thành hạ tầng nghiên cứu dùng chung
Theo chủ trương được phê duyệt, hơn 94,3 tỷ đồng vốn dự án sẽ dành cho mua sắm thiết bị, phần còn lại dành cho quản lý dự án, tư vấn đầu tư và dự phòng. Dự án dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026-2027. Sau khi hoàn thành, tài sản hình thành từ dự án sẽ được chuyển giao cho Trường Đại học (ĐH) Quy Nhơn quản lý, khai thác theo quy định về tài sản công.
Phòng thí nghiệm được định hướng theo mô hình dùng chung, tập trung vào những khâu mà các cơ sở đào tạo và nghiên cứu có thể khai thác đồng thời, qua đó tăng hiệu quả sử dụng trang thiết bị và tạo điều kiện gắn kết đào tạo với nghiên cứu, phát triển công nghệ.
Theo dự án, một nhóm phòng thí nghiệm sẽ phục vụ đào tạo, nghiên cứu thiết kế và tạo mẫu vi mạch. Hệ thống thiết bị dự kiến gồm hạ tầng tính toán, phần mềm chuyên dụng và các thiết bị hỗ trợ thiết kế, mô phỏng, phân tích, kiểm chứng và tạo mẫu vi mạch.
Nhóm thứ hai tập trung vào đào tạo, nghiên cứu kiểm thử và đánh giá vi mạch. Các thiết bị đo lường, phân tích, kiểm thử và đánh giá độ tin cậy sẽ tạo điều kiện để nghiên cứu đặc tính của vi mạch trong những điều kiện vận hành khác nhau.
Việc đầu tư đồng thời hạ tầng thiết kế, tạo mẫu và kiểm thử có ý nghĩa đối với quá trình đào tạo nhân lực, bởi đây là những công đoạn quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn. Thay vì chỉ tiếp cận kiến thức lý thuyết, người học có điều kiện làm quen với các công cụ và quy trình kỹ thuật gần với yêu cầu thực tế của ngành công nghiệp.
Định hướng này cũng phù hợp với Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050. Theo Quyết định số 1018/QĐ-TTg ngày 21/9/2024, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành năng lực cơ bản ở các công đoạn nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đóng gói và kiểm thử; đồng thời chú trọng đầu tư các trung tâm nghiên cứu, cơ sở đào tạo và hạ tầng dùng chung phục vụ ngành bán dẫn [1].
Gắn đào tạo với nhu cầu nhân lực công nghệ cao
Đầu tư phòng thí nghiệm là một hợp phần trong định hướng phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao của Gia Lai. Trường ĐH Quy Nhơn được xác định là cơ sở đào tạo chủ lực trong Đề án phát triển nguồn nhân lực công nghiệp bán dẫn, AI, an toàn và an ninh mạng của tỉnh giai đoạn 2025-2030.
Dự kiến, đến năm 2030, địa phương đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 7.500 kỹ sư, cử nhân và chuyên gia trình độ cao trong các lĩnh vực trên. Nhà trường đã mở rộng đào tạo các ngành, chuyên ngành liên quan đến thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử vi mạch, AI, an toàn và an ninh mạng.
Mục tiêu phát triển nguồn nhân lực của Gia Lai được đặt trong bối cảnh nhu cầu nhân lực bán dẫn của Việt Nam ngày càng tăng. Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1017/QĐ-TTg ngày 21/9/2024, đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực có trình độ từ đại học trở lên phục vụ các công đoạn trong chuỗi giá trị ngành bán dẫn [2].
Như vậy, việc đầu tư hạ tầng nghiên cứu tại Trường ĐH Quy Nhơn không chỉ phục vụ nhu cầu đào tạo của một cơ sở giáo dục ĐH mà còn góp phần bổ sung năng lực đào tạo và nghiên cứu cho khu vực miền Trung - Tây Nguyên.
Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp công nghệ
Cùng với đầu tư bằng nguồn lực nhà nước, tỉnh Gia Lai và Trường ĐH Quy Nhơn đã thúc đẩy hợp tác với doanh nghiệp (DN) công nghệ nhằm bổ sung kinh nghiệm, công nghệ và kết nối quốc tế cho hoạt động đào tạo, nghiên cứu.
Tháng 8/2025, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Gia Lai, Trường ĐH Quy Nhơn và Công ty TORmem của Hoa Kỳ ký thỏa thuận hợp tác về nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị liên quan đến bán dẫn và AI. Theo nội dung hợp tác, TORmem hỗ trợ tư vấn cho Trường ĐH Quy Nhơn trong đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn, đồng thời phối hợp triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu và chuyển giao công nghệ [3].
Trường ĐH Quy Nhơn cho biết hai bên cũng trao đổi về việc xây dựng các phòng thí nghiệm AI và bán dẫn, trong đó có hạ tầng phục vụ thực hành thiết kế mạch tích hợp chuyên dụng (ASIC), đóng gói và kiểm thử chip. Danh mục thiết bị, vật tư được nghiên cứu theo hướng phục vụ đồng thời đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu.
Sự tham gia của DN trong quá trình xây dựng phòng thí nghiệm có thể tạo thêm điều kiện để chương trình đào tạo bám sát hơn yêu cầu công nghệ và nhu cầu sử dụng nhân lực. Đây cũng là hướng được Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia nhấn mạnh, trong đó khuyến khích kết nối cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và DN; đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ và phát triển các nền tảng dùng chung phục vụ đào tạo, nghiên cứu.
Tạo nền tảng cho hệ sinh thái công nghệ cao
Việc hình thành phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung tại Trường ĐH Quy Nhơn diễn ra trong quá trình Gia Lai từng bước xây dựng hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu các công nghệ mới.
Trong đó, nguồn nhân lực được xem là một trong những yếu tố then chốt. Chiến lược quốc gia về công nghiệp bán dẫn xác định giai đoạn 2024-2030 là thời kỳ Việt Nam tập trung phát triển nguồn nhân lực, thu hút đầu tư có chọn lọc và từng bước hình thành năng lực trong các công đoạn của chuỗi giá trị bán dẫn. Mục tiêu đến năm 2030 là có hơn 50.000 kỹ sư, cử nhân đáp ứng yêu cầu phát triển ngành.
Ở cấp địa phương, việc kết hợp giữa chính sách đào tạo, đầu tư phòng thí nghiệm và hợp tác doanh nghiệp tạo thành ba cấu phần quan trọng: đào tạo nhân lực, phát triển năng lực nghiên cứu và tăng cường kết nối với khu vực sản xuất.
Trường ĐH Quy Nhơn cũng đang mở rộng các hoạt động đào tạo STEM, chuyển đổi số và kỹ năng số. Đến tháng 8/2026, hơn 3.500 giáo viên trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã tham gia các chương trình bồi dưỡng giáo dục STEM; gần 7.000 cán bộ, công chức, viên chức tham gia các chương trình bồi dưỡng về chuyển đổi số và kỹ năng số. Đây là những hoạt động bổ trợ cho quá trình hình thành nguồn nhân lực công nghệ trong dài hạn.
Trong bối cảnh công nghiệp bán dẫn ngày càng gắn với AI, điện toán hiệu năng cao và các công nghệ số mới, việc xây dựng hạ tầng nghiên cứu và đào tạo ngay tại các trường đại học có thể tạo điều kiện để người học tiếp cận sớm với công nghệ, đồng thời mở rộng khả năng hợp tác giữa nhà trường, DN và các tổ chức nghiên cứu.
Với dự án phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung trị giá 100 tỷ đồng, Gia Lai đang bổ sung một mắt xích quan trọng cho hệ thống hạ tầng khoa học, công nghệ và đào tạo nhân lực công nghệ cao của địa phương. Hiệu quả của dự án trong những năm tới sẽ phụ thuộc không chỉ vào chất lượng thiết bị được đầu tư mà còn ở khả năng khai thác, kết nối với chương trình đào tạo, hoạt động nghiên cứu và nhu cầu thực tế của DN.
Tài liệu tham khảo
[1] Thủ tướng Chính phủ (2024), Quyết định số 1018/QĐ-TTg ngày 21/9/2024 ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050.
[2] Thủ tướng Chính phủ (2024), Quyết định số 1017/QĐ-TTg ngày 21/9/2024 phê duyệt Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050.
[3] Kim Loan (2025), Ký kết thỏa thuận hợp tác phát triển ngành công nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, https://gialai.gov.vn/ tin-tuc/hoat-dong-cua-lanh-dao/ky-ket-thoa-thuan-hop-tac-phat-trien-nganh-cong-nghiep-ban-dan-va-tri-tue-nhan-tao.html, truy cập ngày 15/9/2026./.