Nhật Bản hỗ trợ Cà Mau thúc đẩy ứng dụng KHCN và kinh tế tuần hoàn

Từ ngày 23-24/9/2026, Viện Mekong, Đại học (ĐH) Cần Thơ phối hợp với đoàn đối tác Nhật Bản do ông Kazutoshi Aoki, Giám đốc Kazu Architect Office Co., Ltd. dẫn đầu, cùng các nhà khoa học và doanh nghiệp (DN) liên quan đã có buổi làm việc với các cơ quan quản lý, đơn vị lâm nghiệp và DN trên địa bàn tỉnh Cà Mau.

Từ chủ trương đến giải pháp công nghệ cụ thể

Trong chương trình làm việc, các đối tác Nhật Bản giới thiệu công nghệ có khả năng tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp để phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường.

Các bên tập trung trao đổi về khả năng sử dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại Cà Mau, phát triển sản phẩm tại Việt Nam, đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật - môi trường, đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) và khả năng giảm phát thải carbon.

Đây là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu chuyển từ mô hình khai thác, sử dụng, thải bỏ sang tối ưu hóa vòng đời tài nguyên, giảm chất thải và gia tăng giá trị từ phụ phẩm, một trong những nội dung trọng tâm trong định hướng phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn của Cà Mau giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đặc biệt, tỉnh Cà Mau đang đặt trọng tâm vào việc khuyến khích ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST, CĐS), sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải và phát triển các ngành kinh tế thân thiện với môi trường.

Vì vậy, việc nghiên cứu công nghệ tận dụng phụ phẩm ngay tại địa phương có thể tạo sự kết nối trực tiếp giữa chủ trương phát triển và nhu cầu sản xuất thực tế.

Viện Mekong: Kết nối tri thức, công nghệ và nhu cầu phát triển

Tại các buổi làm việc, PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí, Viện trưởng Viện Mekong cho biết, định hướng của ĐH Cần Thơ nói chung và Viện Mekong nói riêng là gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn, tạo ra sản phẩm và giải pháp có khả năng ứng dụng, phục vụ công tác quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp (DN) và mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Theo đó, Viện Mekong định hướng đóng vai trò kết nối và tích hợp nguồn lực, từ cơ quan quản lý nhà nước (QLNN), nhà khoa học, DN đến các đối tác quốc tế; đồng thời huy động các chuyên gia phù hợp của ĐH Cần Thơ để cùng đánh giá vấn đề, lựa chọn giải pháp, thử nghiệm, hoàn thiện và chuyển giao.

Cà Mau xác định KHCN là động lực cho tăng trưởng xanh

Ngày 23/9, đoàn công tác làm việc với Sở KH&CN tỉnh Cà Mau.

Tại buổi làm việc, các đại biểu trao đổi về nhu cầu phát triển KHCN, ĐMST và CĐS của tỉnh, đặc biệt trong các lĩnh vực tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, công nghệ sinh học, chế biến phụ phẩm và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Cà Mau có lợi thế lớn về nông nghiệp, thủy sản và lâm nghiệp, đồng thời có nguồn phụ phẩm đáng kể từ các hoạt động sản xuất. Việc đưa KHCN vào quá trình xử lý, tái sử dụng và nâng cao giá trị các nguồn phụ phẩm được xem là một hướng đi có tiềm năng để vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa giảm áp lực môi trường.

Qua trao đổi, lãnh đạo Sở KH&CN tỉnh Cà Mau đánh giá công nghệ được giới thiệu có tiềm năng và phù hợp với định hướng phát triển của tỉnh, đồng thời đề nghị Viện Mekong phối hợp với các đối tác Nhật Bản tiếp tục xây dựng kế hoạch và đề xuất dự án cụ thể, làm rõ nội dung nghiên cứu, mô hình thử nghiệm, trách nhiệm của các bên và nguồn lực thực hiện.

Các bên hướng đến việc hoàn thiện các thủ tục, nội dung nghiên cứu trong năm 2026 để có thể triển khai các hoạt động phù hợp từ năm 2027. Đồng thời, bảo đảm sự tham gia của DN ngay từ giai đoạn đầu nhằm nâng cao khả năng ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Khai thác nguồn phụ phẩm lâm nghiệp, tạo thêm giá trị cho địa phương

Chiều ngày 23/9, đoàn công tác đã làm việc với Chi cục Kiểm lâm (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau).

Nội dung cuộc làm việc tập trung vào hiện trạng nguồn nguyên liệu rừng và khả năng tận dụng cành, nhánh, phụ phẩm từ khai thác và tỉa thưa rừng để phát triển các sản phẩm mới.

Theo đại diện Chi cục Kiểm lâm, Cà Mau có nguồn nguyên liệu lâm nghiệp lớn nhưng một phần phụ phẩm hiện chưa được sử dụng hiệu quả.

Nếu được nghiên cứu và xử lý bằng công nghệ phù hợp, nguồn nguyên liệu này có thể trở thành đầu vào cho các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho người dân và DN lâm nghiệp.

Các bên cũng trao đổi về khả năng bố trí cơ sở sản xuất tại địa phương, qua đó giảm chi phí thu gom, vận chuyển nguyên liệu và từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ nguyên liệu - công nghệ - sản phẩm - thị trường.

Đại diện lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm cơ bản thống nhất chủ trương phối hợp và hỗ trợ đoàn công tác trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai dự án khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Gắn công nghệ với doanh nghiệp và sản xuất thực tế

Sáng ngày 24/9, đoàn công tác làm việc với Công ty TNHH MTV U Minh Thượng nhằm tìm hiểu hoạt động sản xuất và khả năng tận dụng các phụ phẩm trong quá trình sản xuất.

Theo các chuyên gia, nhu cầu thực tế trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nguyên liệu, giảm lượng phụ phẩm chưa được khai thác và từng bước chuyển sang các mô hình sản xuất xanh, tuần hoàn và hiệu quả tài nguyên ở Cà Mau là cần thiết.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng trong triển khai kinh tế tuần hoàn, không chỉ nghiên cứu công nghệ mà phải gắn công nghệ với nơi có nguyên liệu, nơi có nhu cầu sản xuất và DN có khả năng tiếp nhận, đầu tư và phát triển sản phẩm.

Các bên thống nhất tiếp tục phối hợp, đồng hành và ủng hộ việc nghiên cứu, xây dựng và triển khai dự án tại địa phương khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm hình thành mô hình hợp tác “Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Đối tác quốc tế”.

Trong đó, cơ quan QLNN xác định nhu cầu, định hướng ưu tiên và hỗ trợ cơ chế, điều kiện triển khai; ĐH Cần Thơ kết nối chuyên gia, cung cấp nền tảng khoa học, thực hiện nghiên cứu, đánh giá và hỗ trợ chuyển giao; DN tham gia từ đầu, cùng xác định nhu cầu, khả năng sản xuất, thị trường và phương án thương mại hóa; đối tác Nhật Bản đóng góp công nghệ, kinh nghiệm, chuyên gia và kết nối quốc tế.

Mô hình này không chỉ nhằm giải quyết một công nghệ cụ thể mà hướng đến hình thành cơ chế hợp tác để đưa KHCN, ĐMST vào vào giải quyết những vấn đề thực tế của địa phương.

Trên cơ sở kết quả các buổi làm việc, Viện Mekong và các đối tác Nhật Bản sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị của tỉnh Cà Mau để khảo sát nguồn nguyên liệu, đánh giá tính khả thi công nghệ, xây dựng quy trình thử nghiệm, đánh giá hiệu quả kinh tế - môi trường, lượng hóa khả năng giảm phát thải và hoàn thiện đề xuất dự án để triển khai trong thời gian tới.

Mục tiêu không dừng ở việc thử nghiệm một sản phẩm, mà hướng đến xây dựng mô hình có khả năng ứng dụng, tạo giá trị kinh tế, giảm phát thải và có thể nhân rộng trong điều kiện Cà Mau và Đồng bằng sông Cửu Long./.

Văn Phạm Đan Thủy, Ninh Diện