Phân cấp mạnh cho địa phương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia

Tích hợp cơ chế, chính sách, bảo đảm nguồn lực

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 về chủ trương đầu tư Chương trình, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định.

Thực hiện yêu cầu tại Nghị quyết số 262/NQ-CP ngày 5/9/2026 của Chính phủ, dự thảo được xây dựng theo hướng tích hợp các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ vào một nghị định, nhằm bảo đảm thống nhất, đồng bộ và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

Dự thảo tập trung vào các nhóm nội dung chính gồm: mục tiêu, chỉ tiêu, phạm vi, đối tượng và nhiệm vụ của Chương trình; cơ chế, chính sách theo từng lĩnh vực; cơ chế đầu tư, hỗ trợ phát triển sản xuất; huy động, phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực; nội dung chi, mức hỗ trợ và thủ tục hành chính.

Một nội dung quan trọng khác là phân cấp, phân quyền và xác định trách nhiệm của các cơ quan Trung ương, địa phương; đồng thời quy định việc theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá và quản lý cơ sở dữ liệu của Chương trình. Dự thảo cũng đề cập các quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm các nhiệm vụ, dự án đang triển khai được thực hiện liên tục, không tạo khoảng trống pháp lý.

Bộ Tài chính cho biết, dự thảo đã hoàn thiện 4 cơ chế hỗ trợ phát triển sản xuất, làm rõ đối tượng, điều kiện, hồ sơ, cơ quan tiếp nhận, thẩm quyền phê duyệt và thời hạn xử lý. Việc tiếp nhận hồ sơ được rà soát theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông, đồng thời phân định rõ thủ tục hành chính với quy trình quản lý nội bộ và lựa chọn nhà thầu.

Tập trung vào những mục tiêu thiết thực

Tại cuộc họp, các bộ, ngành tiếp tục trao đổi về một số nội dung còn có ý kiến khác nhau, như hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả, giới hạn sử dụng kinh phí thường xuyên, thẩm quyền quy định một số nội dung và việc xử lý các văn bản của các chương trình mục tiêu quốc gia trước khi hợp nhất.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thống nhất chủ trương ban hành một nghị định quy định đầy đủ, đồng bộ các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ để tổ chức thực hiện Nghị quyết số 46/2026/QH16.

Về hệ thống chỉ tiêu, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung vào những nội dung cốt lõi, thiết thực, gồm: nước sạch sinh hoạt, nhà ở, đất sản xuất, y tế, giáo dục và đào tạo. Các chỉ tiêu cần có khả năng đo lường trên phạm vi cả nước; những chỉ tiêu chi tiết giao địa phương chủ động cụ thể hóa phù hợp với điều kiện thực tế.

Đối với kinh phí thường xuyên, Phó Thủ tướng nhấn mạnh nguyên tắc tiết kiệm, ưu tiên nguồn lực cho các khoản chi trực tiếp phục vụ mục tiêu của Chương trình. Ngân sách Trung ương không sử dụng cho tiền lương, phụ cấp, hoạt động thường xuyên của bộ máy, hoạt động đối ngoại, tham quan, học tập kinh nghiệm, lễ kỷ niệm hoặc những nhiệm vụ đã được bố trí từ nguồn kinh phí khác.

Phân cấp mạnh, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm

Một trong những yêu cầu được nhấn mạnh tại cuộc họp là tiếp tục rà soát dự thảo theo hướng phân cấp, phân quyền, rõ trách nhiệm và rõ kết quả đầu ra.

Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát toàn bộ dự thảo Nghị định theo hướng phân cấp mạnh, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và rõ kết quả đầu ra.

Theo đó, những nội dung thuộc thẩm quyền địa phương sẽ được giao địa phương chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả; hạn chế tối đa việc phải xin ý kiến các bộ, cơ quan Trung ương đối với từng trường hợp cụ thể.

Các bộ quản lý ngành tập trung thực hiện chức năng quản lý nhà nước, xây dựng hoặc hướng dẫn tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, tiêu chí và phương pháp chuyên môn theo quy định; đồng thời thực hiện kiểm tra, giám sát theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý trong Chương trình. Bộ Tài chính tiếp thu các ý kiến tại cuộc họp, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị định để trình Chính phủ xem xét, ban hành./.

Trường Thanh