Đổi mới thi hành pháp luật trên nền tảng số và AI

Gắn kết xây dựng với thi hành pháp luật

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị đã xác định yêu cầu tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật; bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực, hiệu quả; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật.

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật thời gian qua đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần tháo gỡ vướng mắc về thể chế, khơi thông nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, công tác tổ chức thi hành pháp luật vẫn còn nhiều điểm nghẽn, hạn chế.

Yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là “thi hành đúng pháp luật” mà phải tiến tới “chủ động tổ chức thi hành pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, ổn định và thích ứng linh hoạt với thực tiễn”.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đề nghị chuyển mạnh sang quản trị theo “vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật”, từ xây dựng chính sách, soạn thảo, đánh giá tác động, ban hành, tổ chức thực hiện đến theo dõi, đánh giá tác động sau ban hành, sửa đổi và hoàn thiện văn bản.

Trong chu trình đó, tổ chức thi hành pháp luật phải trở thành khâu kiểm chứng chất lượng của quá trình xây dựng pháp luật, đồng thời cung cấp dữ liệu đầu vào cho việc tiếp tục hoàn thiện chính sách.

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, muốn nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, trước hết phải nâng cao chất lượng quy định pháp luật. Mỗi chính sách, quy định khi ban hành phải rõ mục tiêu, có căn cứ thực tiễn, bảo đảm tính khả thi và có đầy đủ điều kiện để tổ chức thực hiện.

Ngay từ quá trình xây dựng chính sách, cơ quan soạn thảo phải xác định rõ đối tượng chịu tác động, chi phí, lợi ích, nguồn nhân lực và điều kiện thực hiện; đồng thời xây dựng tiêu chí, phương pháp theo dõi, đo lường kết quả sau khi ban hành.

Phát biểu dẫn đề, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đề nghị các đại biểu tập trung phân tích bối cảnh quốc tế và trong nước đang đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, phương thức tổ chức thi hành pháp luật; đánh giá thực trạng tại các bộ, ngành, địa phương, chỉ ra những cách làm tốt và nguyên nhân của các hạn chế, bất cập.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng mong muốn các đại biểu đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm tạo đột phá, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quốc tế có giá trị tham khảo đối với Việt Nam.

Tạo môi trường để người dân, doanh nghiệp “dễ làm đúng”

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đề nghị lấy chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo làm nền tảng đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Toàn bộ “vòng đời” của văn bản quy phạm pháp luật cần được số hóa đồng bộ, bảo đảm dữ liệu được kết nối, kế thừa, liên thông và sử dụng thống nhất, khắc phục tình trạng phân tán giữa khâu xây dựng và tổ chức thi hành.

Trên nền tảng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất, dùng chung”, trí tuệ nhân tạo cần được ứng dụng để hỗ trợ đánh giá tác động, rà soát, phát hiện quy định mâu thuẫn, chồng chéo và cảnh báo sớm những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cũng yêu cầu nghiên cứu xây dựng cơ chế, tiêu chí và bộ chỉ số đánh giá công tác tổ chức thi hành pháp luật theo hướng khách quan, thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng; khắc phục tình trạng đánh giá chủ yếu thông qua báo cáo, thống kê của các cơ quan nhà nước. Đồng thời chuyển đổi phương thức quản lý từ yêu cầu “phải tuân thủ” sang tạo môi trường thuận lợi để người dân và doanh nghiệp “dễ làm đúng”, “muốn làm đúng”.

Phó Thủ tướng chỉ đạo trước mắt phải tập trung cắt giảm thực chất 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ pháp lý và ứng dụng công nghệ để hỗ trợ người dân dễ dàng tiếp cận, hiểu đúng và làm đúng pháp luật./.

Bích Việt