Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Các dự án hợp tác, đầu tư trong lĩnh vực vaccine phải gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực
Tại buổi làm việc với Tập đoàn Pfizer, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân nhấn mạnh, các dự án hợp tác, đầu tư trong lĩnh vực vaccine phải gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực công nghệ cao, nâng cao năng lực nghiên cứu và dự đoán bệnh dịch và từng bước tăng tỷ lệ nội địa hóa, qua đó hình thành năng lực sản xuất vaccine bền vững tại Việt Nam.
Thúc đẩy hợp tác chuyển giao công nghệ vaccine PCV20
Ngày 16/9/2026, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân tiếp và làm việc với đoàn Tập đoàn Pfizer do ông Sinan Nevzat Atlig, Giám đốc Thương mại toàn cầu phụ trách các Thị trường mới nổi kiêm Chủ tịch phụ trách khu vực Mỹ Latinh (LATAM) dẫn đầu.
Theo ông Sinan, Việt Nam được Pfizer xác định là một trong những thị trường tiềm năng tại Đông Nam Á. Tập đoàn mong muốn thông qua hợp tác để nâng cao năng lực của hệ thống y tế Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực vaccine và y tế dự phòng.
Đối với vaccine phế cầu, Pfizer đánh giá nhu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam ở mức cao, trong bối cảnh vaccine phế cầu trước đây chưa được đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng.
Trao đổi về khả năng thích ứng của vaccine với đặc điểm của người Việt Nam và quần thể châu Á, ông Sinan cho biết, Pfizer không điều chỉnh công thức PCV20 riêng theo từng quốc gia hay từng quần thể. Theo đại diện Pfizer, mục tiêu của vaccine phế cầu là mở rộng phạm vi bao phủ các chủng vi khuẩn.
Dữ liệu nghiên cứu và phát triển (R&D) cho thấy, PCV20 bao phủ 87 - 90% các chủng phế cầu đang lưu hành tại Việt Nam. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với mức 45 - 50% tại Mỹ và châu Âu do sự khác biệt về đặc điểm dịch tễ và các chủng vi khuẩn lưu hành giữa các khu vực.
Pfizer dự kiến việc triển khai PCV20 trên diện rộng có thể giúp ngăn ngừa khoảng 84.000 ca nhập viện ở trẻ em Việt Nam trong vòng 10 năm.
Hướng tới nâng cao năng lực nội tại và mức độ tự chủ sản xuất vaccine của Việt Nam
Tại cuộc gặp, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá cao những đóng góp của Pfizer, đồng thời khẳng định vaccine là một lĩnh vực thuộc Danh mục công nghệ chiến lược, công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, quá trình hợp tác không nên chỉ dừng ở việc tiếp nhận quy trình sản xuất mà cần gắn với phát triển năng lực trong nước. Pfizer cần chú trọng đào tạo, cập nhật kiến thức cho các nhà nghiên cứu, chuyên gia Việt Nam về quy trình công nghệ, thẩm định, tiêu chuẩn, quy chuẩn và kiểm soát chất lượng đối với các loại vaccine hiện đại.
Theo Phó Vụ trưởng Vụ Công nghệ cao Lưu Quang Minh, hợp tác với Pfizer cần hướng tới chuyển giao công nghệ lõi, tăng cường khả năng dự báo dịch bệnh thông qua sự kết hợp giữa công nghệ sinh học, y sinh và trí tuệ nhân tạo (AI). Việc Pfizer phối hợp với VNVC xây dựng nhà máy sẽ là cơ sở quan trọng cho định hướng này.
Về phía Pfizer, ông Anil Argilla, Chủ tịch các Thị trường mới nổi khu vực châu Á, cho biết dự án không chỉ hướng tới việc xây dựng năng lực kỹ thuật, mà còn tạo nền tảng cho hợp tác khoa học và đổi mới sáng tạo lâu dài tại Việt Nam.
Theo ông Anil, Pfizer mong muốn tiếp tục đồng hành cùng các đối tác trong nước nhằm tăng cường năng lực nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các tiến bộ khoa học, qua đó góp phần đưa các giải pháp phòng bệnh tiên tiến đến với nhiều người dân Việt Nam hơn một cách bền vững, từ trẻ em đến người cao tuổi.
Pfizer cũng cho rằng, nền tảng công nghệ được chuyển giao có thể tạo điều kiện để Việt Nam cập nhật lên các thế hệ vaccine phế cầu thế hệ thứ 4, thứ 5 khi các chủng vi khuẩn có sự thay đổi.
Bộ KH&CN đồng hành về cơ chế, hành lang pháp lý
Bên cạnh yêu cầu về chuyển giao công nghệ, phía Việt Nam cũng trao đổi với Pfizer về cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện cho quá trình đầu tư và chuyển giao.
Đối với các đề xuất hợp tác trong lĩnh vực vaccine, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ KH&CN sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan. Trong đó, Bộ KH&CN tham gia các nội dung liên quan đến công nghệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn, thẩm định công nghệ và chính sách đối với doanh nghiệp công nghệ cao.
Hiện Bộ KH&CN đã đánh giá và bước đầu chấp nhận hai nhiệm vụ công nghệ chiến lược phục vụ sản xuất vaccine tại Việt Nam do VNVC và Bộ Y tế đề xuất, liên quan đến hợp tác với Pfizer.
Theo Phó Vụ trưởng Vụ Công nghệ cao Lưu Quang Minh, khi dự án đáp ứng các điều kiện về R&D, chuyển giao công nghệ lõi và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, các doanh nghiệp có thể được hưởng mức ưu đãi cao nhất theo Luật Công nghệ cao.
Một khía cạnh vấn đề mà Pfizer cũng cân nhắc là về thời gian đưa các sản phẩm vaccine mới vào thị trường Việt Nam. Theo Tập đoàn, trước đây, khoảng thời gian trễ để đưa một sản phẩm mới từ quốc tế vào Việt Nam có thể kéo dài 5 - 7 năm so với một số nước trong khu vực. Pfizer mong muốn Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn trong thủ tục đăng ký lưu hành sản phẩm.
Phía Bộ KH&CN cho biết, khung pháp lý về chuyển giao công nghệ đã có những bước tiến, đồng thời các đơn vị chuyên môn sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục.
Đáng chú ý, công tác thẩm định và quản lý công nghệ sẽ được đổi mới theo hướng đồng hành xuyên suốt toàn bộ vòng đời công nghệ, thay vì chỉ tập trung vào một vài công đoạn riêng lẻ như trước đây./.