AICAS 2026: Kết nối nghiên cứu AI, vi mạch và hệ thống thông minh

Từ ngày 16 đến 18/9/2026, Hội nghị Khoa học Quốc tế lần thứ 8 về mạch và hệ thống AI (AICAS 2026) được tổ chức tại Hạ Long (Quảng Ninh), do Viện Công nghệ Thông tin (CNTT), Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) chủ trì.

Với 131 công trình được lựa chọn từ 330 công trình gửi tới Hội nghị, cùng sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp (DN) công nghệ đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, AICAS 2026 tạo diễn đàn trao đổi chuyên sâu về sự hội tụ giữa AI, vi mạch, kiến trúc tính toán và các hệ thống thông minh.

Diễn đàn chuyên sâu về AI, mạch và hệ thống

AICAS 2026 diễn ra trong bối cảnh AI và công nghệ bán dẫn đang phát triển nhanh, kéo theo những yêu cầu mới đối với thiết kế vi mạch, kiến trúc tính toán, hệ thống nhúng và phần cứng chuyên dụng phục vụ AI. Theo Ban tổ chức, hội nghị hướng tới tăng cường giao lưu học thuật, trao đổi tri thức và chia sẻ kinh nghiệm giữa các nhà nghiên cứu, chuyên gia và doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Hội nghị năm nay thu hút 330 công trình khoa học. Qua quá trình lựa chọn, 131 công trình có tác giả đến từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ được chấp nhận trình bày, tương ứng tỷ lệ 39,7%. Các công trình được lựa chọn sẽ được đăng trong kỷ yếu hội nghị IEEE và được chỉ mục trong các cơ sở dữ liệu WoS/Scopus.

Sự kiện quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia từ nhiều cơ sở giáo dục đại học (ĐH) và viện nghiên cứu trên thế giới như: ĐH Thanh Hoa, ĐH Bắc Kinh, ĐH Tokyo, ĐH Quốc gia Singapore, ĐH Công nghệ Nanyang, ETH Zurich, ĐH Quốc gia Seoul, ĐH Dương Minh Giao Thông, ĐH Sungkyunkwan, ĐH Kỹ thuật Dresden, ĐH Sorbonne… Bên cạnh giới học thuật còn có đại diện của các tập đoàn, doanh nghiệp (DN) và trung tâm nghiên cứu công nghệ như Huawei, NVIDIA, Cadence, STMicroelectronics, T-Head, KAIST và CEA-Leti.

AICAS 2026 bao quát nhiều hướng nghiên cứu đang được quan tâm, từ tính toán trong bộ nhớ, mạch và hệ thống dành cho AI, kiến trúc tính toán AI, vật liệu và thiết bị tính toán mới, đồng thiết kế phần cứng - phần mềm đến các hệ thống neuromorphic. Các ứng dụng AI trong Internet vạn vật (IoT), y tế, nhà máy thông minh, robot, xe tự hành, thiết bị bay không người lái, AR/VR và các hệ thống thông minh cũng là những nội dung được trao đổi tại Hội nghị.

Sau phiên khai mạc, AICAS 2026 gồm: 26 phiên chuyên đề, 2 phiên bồi dưỡng, 2 hội thảo chuyên đề và cuộc thi IEEE AICAS Grand Challenge. Cách tổ chức này tạo không gian trao đổi từ nghiên cứu nền tảng về mạch, phần cứng và kiến trúc tính toán tới khả năng ứng dụng AI trong những hệ thống thực tế.

Từ AI hỗ trợ thiết kế chip đến điện toán thần kinh

Một điểm nhấn của AICAS 2026 là 4 báo cáo mời tại phiên toàn thể của các chuyên gia trong lĩnh vực AI, vi mạch và bán dẫn: GS. Kea-Tiong (Samuel) Tang, Phó Chủ tịch IEEE Circuits and Systems Society, ĐH Quốc gia Thanh Hoa, Đài Loan (Trung Quốc); GS. Tulika Mitra, Phó Giám đốc ĐH Quốc gia Singapore; TS. Ziyad Hanna, lãnh đạo cấp cao của Cadence Design Systems; và ông Lê Hồng Việt, Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud.

Tại Hội nghị, TS. Ziyad Hanna tập trung phân tích vai trò của AI trong thiết kế chip. Thiết kế và kiểm chứng chip là một quá trình phức tạp, bao gồm nhiều công đoạn từ kiến trúc, vi kiến trúc, thiết kế RTL, kiểm chứng đến thiết kế vật lý và kiểm tra trước sản xuất.

Khi mức độ phức tạp của chip và hệ thống điện tử ngày càng tăng, AI có thể tham gia hỗ trợ tối ưu nhiều công đoạn của quá trình thiết kế. Một hướng phát triển được đề cập là “thiết kế tự chủ” (autonomous design), trong đó nhiều khâu tạo lập, tối ưu hóa và kiểm chứng được tự động hóa. Quá trình chuyển đổi này cần thêm thời gian, nhưng sự phát triển của AI đang tạo thêm khả năng nâng cao hiệu quả và rút ngắn chu trình thiết kế chip.

Ở một hướng tiếp cận khác, GS. Kea-Tiong (Samuel) Tang trình bày về kỹ thuật điện toán thần kinh cho hệ thống thị giác thông minh. Nội dung báo cáo tập trung vào việc học hỏi cơ chế xử lý thông tin trong tự nhiên để phát triển những hệ thống AI có khả năng hoạt động hiệu quả hơn trên thiết bị biên.

Một trong những thách thức của AI biên là giới hạn về năng lượng, công suất và năng lực tính toán. Điện toán thần kinh (neuromorphic computing), lấy cảm hứng từ hoạt động của hệ thần kinh sinh học, được nghiên cứu nhằm xây dựng các hệ thống AI nhỏ gọn và tiết kiệm năng lượng. Việc đưa hoạt động tính toán tới gần hoặc ngay tại bộ nhớ có thể hạn chế quá trình di chuyển dữ liệu giữa bộ xử lý và bộ nhớ; trong khi xử lý tín hiệu ngay tại cảm biến giúp giảm lượng dữ liệu cần truyền tới bộ xử lý. Đây là những hướng nghiên cứu có khả năng phục vụ robot, thiết bị bay không người lái và các hệ thống tự hành.

Những nội dung này cũng phản ánh đặc điểm nổi bật của AICAS: AI không chỉ được tiếp cận từ góc độ thuật toán mà được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với phần cứng, mạch tích hợp, kiến trúc tính toán và khả năng triển khai trên các hệ thống thực.

Mở rộng kết nối giữa nghiên cứu và nhu cầu công nghệ

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Giám đốc ĐHQGHN Phạm Bảo Sơn nhấn mạnh giá trị của AICAS trong việc quy tụ một cộng đồng nghiên cứu quốc tế đa dạng với các tác giả đến từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo ông Phạm Bảo Sơn, khi AI được triển khai ngày càng rộng rãi, các yếu tố như năng lượng, bộ nhớ, thời gian phản hồi và chi phí có ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng đưa công nghệ vào thực tế. Vì vậy, nghiên cứu về kiến trúc tính toán AI, điện toán trong bộ nhớ, đồng thiết kế phần cứng - phần mềm, điện toán thần kinh hay AI biên vừa có ý nghĩa khoa học, vừa gắn với những yêu cầu của quá trình ứng dụng AI.

AICAS đồng thời tạo điểm gặp giữa nhiều hướng nghiên cứu. Yêu cầu từ các ứng dụng thực tế có thể đặt ra những bài toán mới cho thiết kế mạch; tiến bộ về thiết bị và vật liệu có thể mở ra những cách tiếp cận mới đối với kiến trúc hệ thống; trong khi sự tham gia của doanh nghiệp góp phần kết nối các vấn đề nghiên cứu với nhu cầu công nghệ.

Việc ĐHQGHN đăng cai AICAS 2026 còn tạo điều kiện để các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên Việt Nam tăng cường kết nối với cộng đồng nghiên cứu quốc tế. Đây cũng là cơ hội mở rộng trao đổi trong các lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn - những lĩnh vực được ĐHQGHN xác định cần chú trọng đầu tư về nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo GS. Myung Hoon Sunwoo, Cựu Chủ tịch IEEE CASS, Chủ tịch Ban Chỉ đạo IEEE AICAS, sự hình thành của AICAS gắn với nhu cầu tạo ra một diễn đàn kết nối nghiên cứu AI với cộng đồng mạch và hệ thống. Qua các kỳ tổ chức tại Đài Loan, Italy, Mỹ, Hàn Quốc, Đức, UAE và Việt Nam, hội nghị từng bước mở rộng mạng lưới trao đổi học thuật quốc tế.

Phát huy năng lực nghiên cứu trong nước

Theo GS. TS. Trần Xuân Tú, Viện trưởng Viện CNTT, Viện đã chuẩn bị và nộp hồ sơ đăng cai Hội nghị từ đầu năm 2024. Việc đưa một hội nghị quốc tế chuyên sâu về AI, mạch tích hợp và hệ thống thông minh tới Việt Nam tạo thêm không gian để kết nối các nhóm nghiên cứu, cơ sở giáo dục, tổ chức khoa học - công nghệ và doanh nghiệp.

Thành lập năm 2001, Viện CNTT là viện nghiên cứu thành viên của ĐHQGHN, thực hiện nghiên cứu khoa học, triển khai ứng dụng, tư vấn và chuyển giao công nghệ, đồng thời đào tạo chuyên gia trình độ cao và tham gia đào tạo trong lĩnh vực CNTT.

Viện hiện có 7 trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ, hoạt động trong các lĩnh vực như AI ứng dụng; an toàn và an ninh thông tin; thiết kế vi mạch và ứng dụng; bán dẫn và vật liệu tiên tiến; công nghệ lượng tử; AI trong phát triển bền vững; UAV và robotics. Các nhóm nghiên cứu của Viện đồng thời triển khai nhiều hoạt động liên quan đến khoa học dữ liệu, AI, xử lý ảnh và video, Internet vạn vật, hệ thống nhúng, thiết kế vi mạch và FPGA.

Việc tổ chức AICAS 2026 vì thế không chỉ dừng ở hoạt động trao đổi kết quả nghiên cứu. Thông qua sự hiện diện của các trường ĐH, viện nghiên cứu, cộng đồng IEEE và doanh nghiệp công nghệ, Hội nghị mở thêm cơ hội hình thành các kết nối nghiên cứu, trao đổi chuyên gia và phát triển nguồn nhân lực trong những lĩnh vực đang nhận được sự quan tâm lớn như AI, vi mạch và bán dẫn./.

VVH