Hoàn thiện cơ sở khoa học để chuẩn hóa Sâm Lai Châu
Từ góc độ phát triển khoa học và công nghệ (KH&CN), chuẩn hóa Sâm Lai Châu không chỉ là yêu cầu về kiểm soát chất lượng một loại dược liệu quý mà còn là một bước đi cần thiết để kết nối nghiên cứu khoa học - bảo tồn nguồn gen - phát triển vùng nguyên liệu - chế biến sâu - nâng cao giá trị sản phẩm.
Ngày 11/9, tại Hà Nội, Hội đồng Dược điển Việt Nam tổ chức cuộc họp trực tiếp kết hợp trực tuyến nhằm trao đổi, thống nhất các chỉ tiêu chất lượng cần nghiên cứu, đánh giá đối với Sâm Lai Châu.
PGS. TS. Đoàn Cao Sơn, Chủ tịch Hội đồng Dược điển Việt Nam, chủ trì cuộc họp. Tham dự có TS. Dương Đình Đức, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Lai Châu; đại diện Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền; Viện Dược liệu; Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương; Viện Kiểm nghiệm thuốc Thành phố Hồ Chí Minh; Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam; Viện Nghiên cứu Sâm và Dược liệu Việt Nam cùng các chuyên gia, nhà khoa học.
Cần làm rõ các đặc điểm đặc trưng của Sâm Lai Châu
Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung thảo luận về những chỉ tiêu cần nghiên cứu, đánh giá để xác lập cơ sở khoa học cho việc kiểm soát chất lượng Sâm Lai Châu. Các nội dung được quan tâm gồm đặc điểm nhận dạng, nguồn gốc và xuất xứ nguyên liệu, vùng trồng, thành phần hóa học, chỉ tiêu định tính, định lượng, độ tinh khiết và các yêu cầu kiểm nghiệm cần thiết.
Một trong những nội dung được các chuyên gia quan tâm là nghiên cứu các đặc điểm đặc trưng của Sâm Lai Châu trên cả phương diện dược liệu học, hóa học và giá trị sử dụng trong y học cổ truyền.
Theo PGS. TS. Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam, việc nghiên cứu Sâm Lai Châu cần được tiếp cận một cách toàn diện, trong đó chú trọng làm rõ đặc điểm về tính vị, quy kinh và giá trị sử dụng của dược liệu trong y học cổ truyền.
Học viện đã triển khai các đề tài nghiên cứu cấp Bộ liên quan đến Sâm Ngọc Linh dựa trên các tiêu chí nghiên cứu đánh giá đó để vận dụng đánh giá về Sâm Lai Châu, trong đó có nội dung nghiên cứu về tính vị, quy kinh của dược liệu.
Theo PGS. TS. Nguyễn Quốc Huy, việc nghiên cứu tính vị, quy kinh có ý nghĩa trong hệ thống lý luận và thực tiễn sử dụng thuốc cổ truyền. Tuy nhiên, để xây dựng cơ sở khoa học đầy đủ cho việc chuẩn hóa Sâm Lai Châu, các nghiên cứu về đặc điểm y học cổ truyền cần được đặt trong mối liên hệ với kết quả nghiên cứu về thực vật học, hóa học, dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.
Cùng với đó, việc xác định rõ vùng trồng và nguồn gốc nguyên liệu được xem là yếu tố quan trọng trong kiểm soát chất lượng.
Theo TS. Dược sĩ Trần Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Dược liệu, cần nghiên cứu, xác định rõ nguồn gốc, xuất xứ và điều kiện vùng trồng; đồng thời đánh giá thành phần hóa học đặc trưng để làm cơ sở xác lập các chỉ tiêu chất lượng phù hợp. Các chỉ tiêu về độ tinh khiết, tạp chất và những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dược liệu cũng cần được nghiên cứu, kiểm soát chặt chẽ.
TS. Trần Minh Ngọc cho rằng cách tiếp cận này không chỉ giúp nhận diện và kiểm soát chất lượng Sâm Lai Châu mà còn góp phần hạn chế nguy cơ nhầm lẫn, pha trộn hoặc sử dụng nguyên liệu không bảo đảm nguồn gốc trong quá trình sản xuất và lưu thông.
Mở rộng không gian nghiên cứu và phát triển Sâm Lai Châu
Kết quả trao đổi tại cuộc họp cho thấy sự thống nhất cao về định hướng tiếp tục nghiên cứu, đánh giá các đặc điểm và chỉ tiêu chất lượng của Sâm Lai Châu, bổ sung dữ liệu khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện chuyên luận Sâm Việt Nam trong Dược điển Việt Nam VI.
Đây là bước quan trọng trong quá trình chuẩn hóa Sâm Lai Châu, đồng thời thể hiện sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu, đơn vị kiểm nghiệm, cơ sở đào tạo và địa phương trong phát triển nguồn dược liệu có giá trị.
Việc tiếp tục hoàn thiện cơ sở khoa học và tiêu chuẩn chất lượng sẽ góp phần nâng cao năng lực quản lý, kiểm nghiệm và sử dụng dược liệu; đồng thời tạo nền tảng để Sâm Lai Châu được nghiên cứu, khai thác và phát triển theo hướng khoa học, an toàn, hiệu quả và bền vững.
Từ góc độ phát triển KH&CN, theo các chuyên gia, chuẩn hóa Sâm Lai Châu không chỉ là yêu cầu về kiểm soát chất lượng một loại dược liệu quý mà còn là một bước đi cần thiết để kết nối nghiên cứu khoa học - bảo tồn nguồn gen - phát triển vùng nguyên liệu - chế biến sâu - nâng cao giá trị sản phẩm.
Đây sẽ là cơ sở quan trọng để phát huy tốt hơn giá trị của Sâm Lai Châu, đóng góp vào định hướng phát triển ngành dược liệu của tỉnh và nâng cao vị thế các sản phẩm dược liệu Việt Nam.
Kết quả cuộc họp là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện dữ liệu khoa học, phục vụ nghiên cứu bổ sung, mở rộng Tiêu chuẩn quốc gia về Sâm Việt Nam trong Dược điển Việt Nam VI./.