Từ mã QR đến thanh toán số: Chợ Quan Hoa triển khai mô hình “Chợ 4.0”
Đưa thanh toán số vào những giao dịch hằng ngày tại chợ truyền thống là một cách để chuyển đổi số đi vào đời sống từ những nhu cầu gần gũi nhất. Tại chợ Quan Hoa, phường Nghĩa Đô (Hà Nội), mô hình “Chợ 4.0 - Không dùng tiền mặt” được triển khai với việc hướng dẫn tiểu thương sử dụng mã QR và các phương thức thanh toán điện tử, đồng thời từng bước hình thành thói quen giao dịch số cho người dân.
Đưa thanh toán số vào giao dịch hằng ngày
Ngày 28/8/2026, UBND phường Nghĩa Đô tổ chức ra mắt mô hình “Chợ 4.0 - Không dùng tiền mặt” tại chợ Quan Hoa. Thay vì chỉ dừng ở một hoạt động tuyên truyền, mô hình được triển khai trực tiếp tại các quầy, sạp - nơi diễn ra những giao dịch nhỏ, thường xuyên và có tần suất cao.
Theo nội dung triển khai của địa phương, các hộ kinh doanh được hướng dẫn tiếp cận và sử dụng mã QR, tài khoản ngân hàng và ví điện tử; mã thanh toán được niêm yết tại quầy để khách hàng dễ nhận biết và lựa chọn phương thức phù hợp. Cách làm này giúp giảm bớt thao tác nhận, kiểm đếm tiền mặt và tạo thêm lựa chọn thanh toán cho cả người mua lẫn người bán.
Giá trị của mô hình không chỉ nằm ở việc thay tiền mặt bằng một mã QR. Quan trọng hơn là hình thành một quy trình giao dịch mới, trong đó người bán có thể tiếp nhận thanh toán điện tử ngay tại quầy, còn người mua dần quen với việc sử dụng điện thoại trong các giao dịch hằng ngày.
Hạ tầng và kỹ năng là điều kiện để mô hình vận hành
Cùng với việc phổ biến phương thức thanh toán số, chợ Quan Hoa được bổ sung Wi-Fi miễn phí và hệ thống camera an ninh. Tiểu thương và người dân cũng được hướng dẫn thao tác trên các ứng dụng thanh toán. Đây là những điều kiện hỗ trợ để mô hình không chỉ xuất hiện tại thời điểm ra mắt mà có thể được duy trì trong hoạt động mua bán thường ngày.
Với nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ, mức độ thành thạo công nghệ có thể khác nhau. Vì vậy, hỗ trợ kỹ năng sử dụng, xử lý tình huống khi giao dịch không thành công và hướng dẫn nhận biết rủi ro trong thanh toán điện tử là những nội dung cần được duy trì song song với việc mở rộng số lượng điểm chấp nhận thanh toán.
Giao dịch điện tử cũng tạo ra dữ liệu giao dịch có thể hỗ trợ người kinh doanh theo dõi doanh thu và quản lý hoạt động bán hàng tốt hơn, nếu được khai thác phù hợp. Tuy nhiên, hiệu quả của chuyển đổi số chỉ rõ nét khi người sử dụng cảm thấy thuận tiện, an toàn và sẵn sàng duy trì phương thức mới trong thời gian dài.
Từ mô hình điểm đến thói quen số
Ban Quản lý chợ Quan Hoa và các tiểu thương giữ vai trò trực tiếp trong việc duy trì mô hình. Theo kế hoạch của UBND phường Nghĩa Đô, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các ngân hàng và đơn vị công nghệ để hỗ trợ người kinh doanh, duy trì hệ thống và khuyến khích thanh toán số được sử dụng thường xuyên hơn.
Một mô hình “Chợ 4.0” chỉ thực sự phát huy tác dụng khi tỷ lệ sử dụng thanh toán số tăng lên trong các giao dịch thực tế, thay vì chỉ dừng ở số lượng mã QR được niêm yết. Vì vậy, các chỉ số như số hộ sử dụng thường xuyên, tỷ lệ giao dịch không dùng tiền mặt, mức độ hài lòng của tiểu thương và người mua sẽ là những căn cứ hữu ích để đánh giá hiệu quả và quyết định khả năng nhân rộng.
Từ chợ Quan Hoa, mô hình cho thấy chuyển đổi số ở cấp cơ sở có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng gắn trực tiếp với đời sống. Khi công nghệ được đưa vào đúng nơi phát sinh nhu cầu và đi kèm hỗ trợ sử dụng, thanh toán số có cơ hội trở thành một thói quen mới trong môi trường thương mại truyền thống./.