Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Cuối năm 2026 phải có sản phẩm công nghệ chiến lược

Ngày 26/8, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Tổ trưởng Tổ công tác về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo (KHCN, ĐMST) và công nghệ chiến lược, chủ trì cuộc họp chuyên đề rà soát tiến độ triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Tham dự cuộc họp có Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cùng đại diện các bộ, ngành, cơ quan liên quan.

Cơ bản hoàn thiện hành lang pháp lý

Báo cáo tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết, đến tháng 8/2026, hành lang pháp lý và các điều kiện tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cơ bản đã được hình thành. Các quy định hiện hành đã bao quát tương đối đầy đủ các khâu, từ xây dựng, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ đến lựa chọn tổ chức chủ trì, ký hợp đồng, bố trí kinh phí và tổ chức thực hiện.

Thời gian qua, Bộ KH&CN tập trung xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn, trong đó có một số cơ chế được kỳ vọng tạo đột phá cho phát triển công nghệ chiến lược. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện một số nhiệm vụ vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Bộ KH&CN đang tiếp tục xây dựng Thông tư quy định về quản lý Chương trình KHCN và ĐMST quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược. Văn bản này sẽ quy định việc theo dõi, kiểm tra, đánh giá, nghiệm thu và tổng hợp kết quả thực hiện chương trình, qua đó hoàn thiện quy trình quản lý nhiệm vụ sau khi ký hợp đồng.

Đối với cơ chế giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp (DN), tổ chức nghiên cứu có năng lực nhằm hình thành DN dẫn dắt phát triển công nghiệp công nghệ chiến lược, sản phẩm mang thương hiệu quốc gia, tổ chức nghiên cứu mạnh và trung tâm nghiên cứu xuất sắc, Bộ KH&CN đã hoàn thành nghiên cứu, báo cáo kết quả và đề xuất các cơ chế tạo đột phá trong thời gian tới.

27/28 hồ sơ đã được thẩm định

Theo rà soát, sau khi điều chỉnh và chuẩn hóa, hiện có 28 đề xuất nhiệm vụ về công nghệ chiến lược của 8/10 bộ, cơ quan, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 5.300 tỷ đồng.

Đến ngày 24/8/2026, Bộ KH&CN đã tổ chức thẩm định 27/28 hồ sơ. Trong số này, 9 nhiệm vụ đã hoàn thành thẩm định và được kết luận đủ điều kiện phê duyệt. Hồ sơ của các nhiệm vụ thuộc Bộ Y tế, Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương và Bộ KH&CN đã được hoàn thiện.

Theo phân công, các bộ, cơ quan chủ trì có trách nhiệm khẩn trương phê duyệt nhiệm vụ theo thẩm quyền trong tháng 8/2026 để chuyển sang các bước triển khai tiếp theo.

Ngoài 9 nhiệm vụ trên, 13 nhiệm vụ thuộc các bộ, ngành và cơ quan gồm Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Xây dựng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam và Bộ KH&CN đã được Hội đồng thẩm định cho ý kiến, đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ.

Có 5 nhiệm vụ được Hội đồng thẩm định kết luận chưa đủ điều kiện phê duyệt. Một nhiệm vụ còn lại chưa hoàn thành thẩm định, dự kiến được tổ chức thẩm định chậm nhất ngày 28/8/2026.

Dù phần lớn hồ sơ đã được đưa qua các bước thẩm định, đến ngày 24/8 chưa có nhiệm vụ nào được phê duyệt. Đây được xác định là một trong những điểm cần tập trung xử lý bởi việc chậm ban hành quyết định phê duyệt sẽ kéo theo sự chậm trễ ở các khâu lựa chọn tổ chức chủ trì, xét tài trợ hoặc đặt hàng, ký hợp đồng và bố trí kinh phí.

Bên cạnh vấn đề tiến độ, chất lượng hồ sơ giữa các nhiệm vụ chưa đồng đều. Do công nghệ chiến lược là lĩnh vực mới, một số hồ sơ chưa thể hiện đầy đủ các tiêu chí về sản phẩm đầu ra, công nghệ lõi cần làm chủ, tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng cũng như hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Địa phương mới dừng ở bước hình thành ý tưởng

Không chỉ ở cấp bộ, ngành, việc xác định các bài toán và nhiệm vụ công nghệ chiến lược tại địa phương cũng đang trong giai đoạn đầu.

Đến ngày 20/8, Bộ KH&CN đã tiếp nhận 85 ý tưởng đề xuất bài toán, nhiệm vụ công nghệ chiến lược từ 15 địa phương. Các đề xuất tập trung vào một số hướng như thiết bị bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo, bản sao số, blockchain, công nghệ tế bào, y học cá thể hóa, công nghệ gen và công nghệ sinh học.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ KH&CN, phần lớn các đề xuất mới dừng ở ý tưởng hoặc nhu cầu ứng dụng, chưa phát triển thành hồ sơ nhiệm vụ hoàn chỉnh. Vì vậy, cần tiếp tục hướng dẫn, chuẩn hóa và phân loại để xác định rõ những nhiệm vụ có khả năng triển khai, đồng thời hạn chế tình trạng trùng lặp giữa các địa phương và giữa Trung ương với địa phương.

Một vấn đề khác được đặt ra là 28 nhiệm vụ hiện nay mới tập trung giải quyết 11/20 bài toán lớn được giao tại Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Điều này cho thấy việc triển khai các nhóm bài toán chưa đồng đều. Một số bài toán lớn vẫn chưa có nhiệm vụ cụ thể để tổ chức thực hiện, đòi hỏi các bộ, ngành tiếp tục rà soát, xác định phương án phù hợp thay vì tập trung nguồn lực vào một số nhóm nhiệm vụ đã có hồ sơ.

Tại cuộc họp, đại diện Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam và một số cơ quan liên quan đã báo cáo về tiến độ triển khai.

Các cơ quan cho rằng phát triển công nghệ chiến lược là nhiệm vụ mới, có phạm vi rộng và yêu cầu cao về phối hợp, do đó quá trình triển khai cần tiếp tục có hướng dẫn cụ thể, đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp.

Tập trung chuyển từ hoàn thiện cơ chế sang triển khai

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các cơ quan tập trung rà soát toàn bộ tiến độ thực hiện các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược được Chính phủ giao; phân định rõ những việc đã hoàn thành, những nội dung còn chậm và nguyên nhân.

Theo Phó Thủ tướng, việc rà soát không chỉ nhằm xác định tiến độ mà còn phải làm rõ những vướng mắc còn tồn tại trong cơ chế, chính sách, nghị định, thông tư và quá trình tổ chức thực hiện. Những vấn đề thuộc thẩm quyền cần được xử lý ngay, tránh để khó khăn kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Phó Thủ tướng đánh giá cao nỗ lực của các bộ, ngành, cơ quan trong thời gian qua, đồng thời yêu cầu các đơn vị phải quyết liệt hơn trong giai đoạn triển khai. Theo Phó Thủ tướng, những khó khăn cơ bản đã được nhận diện nhưng việc xử lý vẫn chưa đủ dứt điểm.

“Đến nay hành lang pháp lý cơ bản đã đầy đủ, khuôn khổ đã có, kinh phí cũng đã có”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu tập trung vào khâu tổ chức thực hiện.

Trước mắt, đối với 9 hồ sơ đã hoàn thành thẩm định và đủ điều kiện phê duyệt, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan hoàn tất việc phê duyệt trước ngày 28/8. Những nhiệm vụ đã đủ điều kiện, hồ sơ đã được chuyển đến các bộ thì phải khẩn trương rà soát và thực hiện phê duyệt theo đúng thẩm quyền.

Đối với 13 nhiệm vụ đã được Hội đồng thẩm định cho ý kiến, Phó Thủ tướng giao Bộ KH&CN hoàn thiện báo cáo thẩm định trong ngày 28/8. Các nhiệm vụ này phải được phê duyệt xong trước ngày 5/9, qua đó đưa tổng số nhiệm vụ đủ điều kiện bước vào giai đoạn triển khai tiếp theo lên 21.

Song song với đẩy nhanh tiến độ phê duyệt, Bộ KH&CN được yêu cầu hoàn thiện và ban hành thông tư còn lại ngay trong tháng 8, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ việc tổ chức thực hiện.

Tránh trùng lặp, phân tán nguồn lực

Đối với các đề xuất từ địa phương, Phó Thủ tướng giao Bộ KH&CN tổng hợp, phân loại để tổ chức một cuộc họp chuyên đề, qua đó xử lý những nội dung trùng lặp và hạn chế tình trạng phân tán nguồn lực.

Việc phân loại cần làm rõ những nhiệm vụ có thể triển khai độc lập, những nội dung có thể dùng chung và những mô hình từ Trung ương có thể nhân rộng tại địa phương. Trên cơ sở đó, xác định rõ phần việc thuộc Trung ương và phần việc địa phương có thể chủ động triển khai.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu quá trình rà soát, tổng hợp, thẩm định và hướng dẫn các bộ, ngành phải được thực hiện thường xuyên. Đối với những đề tài, nghiên cứu, phát minh hoặc ý tưởng mới có khả năng đóng góp cho phát triển công nghệ chiến lược, Bộ KH&CN tiếp tục hướng dẫn đăng ký, hoàn thiện để có thể triển khai trong các năm tiếp theo.

Bộ KH&CN có trách nhiệm định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng về tiến độ thực hiện; đồng thời tiếp tục hướng dẫn các cơ quan triển khai theo hướng đồng bộ, hạn chế chồng chéo và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành tập trung vào những bài toán lớn chưa có nhiệm vụ triển khai. Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ KH&CN cùng các cơ quan liên quan được giao tiếp tục nghiên cứu, đề xuất phương án đối với các bài toán còn bỏ ngỏ và báo cáo trong tháng 9/2026.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan liên quan triển khai ngay các nhiệm vụ được giao, với tinh thần quyết liệt và khẩn trương hơn. Mục tiêu đặt ra là từ nay đến cuối năm 2026 phải tạo được kết quả cụ thể, trong đó phấn đấu có một số sản phẩm về công nghệ chiến lược./.

TT