Khi AI bước vào thế giới dự báo tương lai cá nhân

AI có thực sự biết tính toán tương lai?

Các hình thức dự đoán vận mệnh từ lâu đã tồn tại trong đời sống xã hội Trung Quốc. Khi Internet phát triển, các hoạt động này cũng chuyển dần lên môi trường số, xuất hiện trên website, ứng dụng, mạng xã hội và các chương trình trực tuyến.

Nhưng sự phổ biến của các mô hình AI tạo sinh đang tạo ra một thay đổi mới: người dùng không nhất thiết phải tìm đến một website chuyên về bói toán hay liên hệ với người hành nghề. Họ có thể trực tiếp nhập câu hỏi vào một chatbot AI và yêu cầu hệ thống phân tích.

Hiện tượng này được truyền thông Trung Quốc ghi nhận rõ rệt từ năm 2025, trong bối cảnh các mô hình AI như DeepSeek thu hút sự quan tâm lớn của công chúng.

Một bài viết trên tờ Nhân Dân nhật báo vào tháng 5/2025 cho biết, nhiều người trẻ thử đưa thông tin về ngày, giờ sinh vào AI để yêu cầu phân tích bát tự. Có trường hợp AI đưa ra những kết luận rất khác nhau cho cùng một người, thậm chí tạo ra những dự đoán thiếu căn cứ nhưng được trình bày với giọng điệu đầy tự tin.

Một số người sử dụng những kết quả này như một hình thức giải trí hoặc chia sẻ trên mạng xã hội. Những câu trả lời bất ngờ, chẳng hạn dự đoán về nghề nghiệp, tính cách hay tình cảm, có thể trở thành nội dung thu hút sự chú ý.

Sự khác biệt nằm ở chỗ, trước đây người dùng phải chủ động tìm đến một người xem bói; nay, “người tư vấn” có thể xuất hiện ngay trong chiếc điện thoại.

Bát tự, hay Tứ trụ, là một phương pháp truyền thống dựa trên năm, tháng, ngày và giờ sinh. Việc lập một lá số liên quan đến các quy tắc về lịch pháp và cách tính toán nhất định. Trong khi đó, các mô hình ngôn ngữ lớn được thiết kế chủ yếu để xử lý và tạo ra ngôn ngữ.

Vì vậy, khả năng tạo ra một bài phân tích có câu chữ mạch lạc không đồng nghĩa với việc AI có thể đưa ra một kết quả đáng tin cậy về vận mệnh.

Đây cũng là một trong những vấn đề được truyền thông Trung Quốc lưu ý. Nhân Dân nhật báo đã dẫn những trường hợp AI đưa ra các kết luận khác nhau cho cùng một người, cho thấy câu trả lời của mô hình có thể thay đổi tùy cách đặt câu hỏi và dữ liệu được cung cấp.

Nói cách khác, AI có thể tạo ra một câu trả lời nghe có vẻ hợp lý, nhưng điều đó không chứng minh nội dung của câu trả lời là đúng. Đây là khác biệt cần được nhận thức rõ khi AI ngày càng được sử dụng trong những vấn đề liên quan đến đời sống cá nhân.

Chi phí thấp, tiếp cận dễ dàng

Một trong những nguyên nhân khiến hình thức “bói toán bằng AI” được chú ý là mức độ thuận tiện. Người dùng không cần đặt lịch, di chuyển hoặc trả tiền cho một buổi tư vấn trực tiếp. Họ có thể đặt câu hỏi bất cứ lúc nào và tiếp tục hỏi lại hệ thống nếu chưa hài lòng với câu trả lời.

Một số người trẻ Trung Quốc sử dụng AI để hỏi về công việc, tình cảm hoặc những lựa chọn trong cuộc sống. Trong những trường hợp này, điều họ tìm kiếm đôi khi không phải một dự đoán chính xác về tương lai mà là một cách để diễn đạt và sắp xếp những băn khoăn của bản thân.

Một số phân tích về hiện tượng này cho rằng sức hấp dẫn của AI dự báo nằm một phần ở khả năng tương tác. Khác với một bài viết tử vi cố định, chatbot có thể tiếp tục đối thoại, đặt câu hỏi và điều chỉnh câu trả lời theo thông tin người dùng cung cấp. Chính đặc điểm này khiến AI dễ tạo cảm giác như đang có một cuộc trò chuyện riêng tư. Tuy nhiên, cảm giác được “thấu hiểu” không đồng nghĩa với việc AI thực sự hiểu tương lai của một con người.

AI bói toán vì thế tạo ra một nghịch lý thú vị.

Một mặt, công nghệ giúp một hoạt động vốn phụ thuộc nhiều vào con người trở nên dễ tiếp cận hơn. Người dùng có thể đặt câu hỏi, nhận câu trả lời và tiếp tục đối thoại mà không cần gặp trực tiếp một người hành nghề.

Mặt khác, chính khả năng tạo ra câu trả lời nhanh và có vẻ thuyết phục của AI có thể khiến người dùng đánh giá quá cao độ chính xác của hệ thống.

Một mô hình ngôn ngữ có thể tạo ra hàng nghìn cách diễn đạt khác nhau cho cùng một vấn đề. Nếu người dùng đặt cùng một câu hỏi nhiều lần hoặc sử dụng các mô hình khác nhau, kết quả có thể không giống nhau.

Điều này đã được phản ánh trong các thử nghiệm và bài viết về AI bói toán tại Trung Quốc. Khi những lời “phán” được tạo ra bằng ngôn ngữ tự nhiên, chúng dễ mang lại cảm giác cụ thể và cá nhân hóa, dù phía sau không nhất thiết tồn tại một cơ sở khoa học để dự đoán tương lai.

Vì vậy, AI có thể được sử dụng như một công cụ giải trí, hoặc như một cách để người dùng tự nhìn lại những suy nghĩ và mối quan tâm của mình. Nhưng việc sử dụng kết quả do AI tạo ra để quyết định những vấn đề quan trọng liên quan đến sức khỏe, tài chính, nghề nghiệp hay các mối quan hệ cần được cân nhắc thận trọng.

Khi thuật toán nói về tương lai

Sự xuất hiện của AI trong lĩnh vực dự báo không làm những câu hỏi về tương lai biến mất. Trái lại, công nghệ đang cung cấp cho con người một công cụ mới để đặt những câu hỏi vốn đã tồn tại từ lâu: Tôi nên làm nghề gì? Công việc sắp tới sẽ ra sao? Mối quan hệ này có phù hợp không? Tương lai của tôi sẽ như thế nào?

Điểm khác biệt là giờ đây, những câu hỏi ấy có thể được đặt cho một hệ thống AI trong vài giây.

Từ góc độ công nghệ, đây là ví dụ cho thấy các mô hình AI có thể nhanh chóng đi vào những lĩnh vực vốn không được xem là “công nghệ” theo nghĩa truyền thống. Từ góc độ xã hội, hiện tượng này đặt ra yêu cầu người dùng phải hiểu đúng giới hạn của AI và phân biệt giữa khả năng tạo ra thông tin có vẻ thuyết phục với khả năng tạo ra tri thức đáng tin cậy.

Như vậy, điều đáng chú ý nhất ở “AI dự báo tương lai” có lẽ không phải là liệu máy có thể dự đoán tương lai hay không. Câu chuyện quan trọng hơn nằm ở cách con người đang sử dụng một công nghệ mới để tìm kiếm lời giải đáp cho những vấn đề rất cũ./.

NMK