Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương: Các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh ở Bắc Ninh chuyển đổi số phải “thực chất và dễ tiếp cận”
Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương đề nghị các giải pháp hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ tại Bắc Ninh phải “thực chất và dễ tiếp cận”, dễ hiểu, dễ sử dụng, phù hợp với quy mô và năng lực của hộ kinh doanh.
Chuyển đổi số phải tạo ra hiệu quả thực chất
Chuyển đổi số (CĐS) đối với khu vực hộ kinh doanh chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ giúp người dân quản lý thuận tiện hơn, giảm chi phí, mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Với tinh thần “Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp đồng hành, người dân và hộ kinh doanh là trung tâm thụ hưởng”, chương trình thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ CĐS tại Bắc Ninh đang hướng tới những kết quả cụ thể, có thể đo lường và nhân rộng.
Ngày 20/8/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) phối hợp với UBND tỉnh Bắc Ninh và Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Kế hoạch phối hợp, triển khai thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ CĐS trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
Bắc Ninh là một trong những địa phương đầu tiên được lựa chọn triển khai chương trình, nhằm đưa CĐS từ chủ trương, chính sách đến trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh (SXKD) của người dân.
Phát biểu tại Hội nghị, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh: CĐS không phải là ứng dụng một vài phần mềm đơn lẻ, cũng không chỉ là số hóa những công việc chúng ta đã làm từ trước đến nay. CĐS phải trở thành phương thức phát triển mới, tạo ra mô hình SXKD mới để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với khu vực hộ kinh doanh - một bộ phận đông đảo của kinh tế tư nhân nhưng quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và mức độ ứng dụng công nghệ chưa đồng đều.
Trong khi thanh toán, hóa đơn, kê khai thuế, quản lý doanh thu và tiếp cận khách hàng ngày càng chuyển lên môi trường số, nhiều hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn về công cụ và kỹ năng số.
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, kế hoạch triển khai tại Bắc Ninh thể hiện sự chung tay của cơ quan nhà nước và doanh nghiệp (DN) công nghệ số trong hỗ trợ người dân, hộ kinh doanh CĐS.
Tinh thần xuyên suốt được xác định là: Nhà nước kiến tạo, DN đồng hành, người dân và hộ kinh doanh là trung tâm thụ hưởng. Thông qua phần mềm quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử, thanh toán số và thương mại điện tử, hộ kinh doanh có thể quản lý tốt hơn hoạt động hằng ngày, giảm thời gian, chi phí và công sức.
Kế hoạch đặt ra những chỉ tiêu cụ thể: 100% cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ trên địa bàn tỉnh được tiếp cận thông tin về chương trình; 10.000 cửa hàng, hộ kinh doanh được tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ tiếp cận, trải nghiệm và sử dụng nền tảng, công cụ số phù hợp; trong đó phấn đấu tối thiểu 50% cài đặt phần mềm, nền tảng số. Các hộ có nhu cầu được hỗ trợ sử dụng chữ ký số và cấp tên miền .biz.vn.
Khoảng trống chuyển đổi số trong hơn 106.000 hộ kinh doanh
Theo thông tin được nêu tại Hội nghị, kinh tế số đóng góp khoảng 46,3% GRDP của tỉnh, thuộc nhóm cao của cả nước, trong đó đóng góp đáng kể đến từ công nghiệp điện tử, bán dẫn và công nghệ cao. Tuy nhiên, mức độ CĐS giữa khu vực công nghiệp và khu vực hộ kinh doanh vẫn có khoảng cách lớn.
Toàn tỉnh hiện có 106.537 hộ kinh doanh đang được cơ quan thuế quản lý. Trong khi đó, mới có hơn 2.000 hộ sử dụng phần mềm quản lý bán hàng, tương đương chưa đến 2%. Nhiều hộ đã quen với quét mã QR, chuyển khoản qua điện thoại nhưng quản lý bán hàng và kê khai vẫn chủ yếu dựa vào ghi chép thủ công.
,Ông Mai Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh chỉ ra 4 khó khăn chính của các hộ kinh doanh: tâm lý ngại thay đổi, e ngại minh bạch doanh thu; kỹ năng số hạn chế; chưa biết lựa chọn giải pháp phù hợp với mô hình kinh doanh; lo ngại chi phí ban đầu và an toàn dữ liệu.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực Mai Sơn, những vấn đề này không thể giải quyết chỉ bằng tuyên truyền mà cần người trực tiếp hướng dẫn tại chỗ, giải pháp đơn giản, chi phí hợp lý và cam kết rõ ràng từ nhà cung cấp.
Đáng chú ý, tỉnh Bắc Ninh đã đạt một số kết quả tích cực trong số hóa quản lý thuế. Theo Thuế tỉnh Bắc Ninh, tỷ lệ hộ kinh doanh cài đặt và sử dụng eTax Mobile đạt 94%; tỷ lệ nộp tờ khai đúng thời hạn đạt 99%; 100% hộ thuộc diện triển khai hóa đơn điện tử từ máy tính tiền đã đăng ký và sử dụng.
Tuy nhiên, mức độ sẵn sàng về công nghệ và kỹ năng số giữa các hộ vẫn chưa đồng đều. Một bộ phận hộ kinh doanh cần được hỗ trợ trực tiếp trong đăng ký, kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán điện tử và các tiện ích số. Các giải pháp quản lý bán hàng, lập hóa đơn và thanh toán cũng cần tiếp tục được đơn giản hóa và có chi phí phù hợp với quy mô hộ kinh doanh.
Từ “lên môi trường số” đến “kinh doanh được trên môi trường số”
Chuyển đổi số hộ kinh doanh không chỉ phục vụ yêu cầu quản lý mà còn phải tạo ra cơ hội phát triển thị trường.
Tham luận của đại diện Bộ Công Thương tại Hội nghị đặt vấn đề rất cụ thể: Điều chủ cửa hàng quan tâm trước hết là công nghệ có giúp họ bán thêm hàng, tìm thêm khách, quản lý thuận tiện hơn và giảm chi phí hay không.
Theo cách tiếp cận này, công nghệ chỉ có ý nghĩa khi giải quyết được công việc hằng ngày và mang lại hiệu quả cho người kinh doanh.
Dư địa phát triển thương mại điện tử (TMĐT) của Bắc Ninh khá lớn. Riêng tháng 7/2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa trên địa bàn ước đạt khoảng 10.274 tỷ đồng, tăng 26,86% so với cùng kỳ năm trước. Đến hết năm 2025, Bắc Ninh có 179.038 shop trên hai nền tảng Shopee và TikTok Shop. Đến giữa năm 2026, địa phương có 721 sản phẩm OCOP được công nhận.
Những con số này cho thấy bài toán không còn đơn thuần là đưa người bán lên môi trường số. Điều quan trọng hơn là giúp họ khai thác hiệu quả các kênh trực tuyến để tạo khách hàng, giao dịch và doanh thu.
Theo tham luận của Bộ Công Thương, Chương trình không nên dừng ở việc giúp người kinh doanh “lên môi trường số”, mà phải hướng tới việc họ thực sự “kinh doanh được trên môi trường số”.
Điều này đòi hỏi cách hỗ trợ phải bám sát hoạt động thực tế của từng hộ. Với hộ cần quản lý hàng hóa và thanh toán, giải pháp phải tập trung vào phần mềm bán hàng, quản lý kho và thanh toán số; với hộ có sản phẩm tốt nhưng thị trường hẹp, cần hỗ trợ nội dung số, TMĐT, livestream, logistics và chăm sóc khách hàng. Mục tiêu cuối cùng là sau quá trình hỗ trợ, hộ kinh doanh có thể tự sử dụng công nghệ để vận hành hoạt động của mình.
Lấy hiệu quả tại từng cửa hàng làm thước đo
Một điểm đáng chú ý của chương trình tại Bắc Ninh là yêu cầu chuyển từ đánh giá đầu vào sang đánh giá hiệu quả sử dụng thực tế.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn nhấn mạnh: Phải lấy kết quả thực tế tại từng cửa hàng làm thước đo. Theo đó, kết quả không chỉ được tính bằng số hội nghị hay số lớp tập huấn, mà phải dựa vào số hộ thực tế sử dụng nền tảng số và tiếp tục duy trì sử dụng sau khi chương trình hỗ trợ kết thúc. Tuyên truyền xong mà người dân không sử dụng thì chưa thể coi là thành công.
Để đạt được mục tiêu này, giải pháp công nghệ cần thân thiện, hạn chế việc người dân phải nhập lại dữ liệu nhiều lần; phần mềm bán hàng và kê khai cần có khả năng liên thông; chi phí phải phù hợp và dữ liệu của hộ kinh doanh cần có khả năng chuyển đổi khi thay đổi nhà cung cấp.
Cùng quan điểm đó, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đề nghị các giải pháp hỗ trợ phải “thực chất và dễ tiếp cận”, dễ hiểu, dễ sử dụng, phù hợp với quy mô và năng lực của hộ kinh doanh. Trước mắt cần ưu tiên những nhu cầu thiết yếu như quản lý bán hàng, quản lý kho và thanh toán không dùng tiền mặt. Quá trình triển khai phải bảo đảm “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm và rõ kết quả”; đồng thời đặc biệt chú trọng an ninh mạng và an toàn dữ liệu.
Một yếu tố khác có tính quyết định là vai trò của chính quyền cơ sở. Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, DN đến từng hộ gia đình để hỗ trợ là cần thiết, nhưng nếu có cán bộ xã và tổ công nghệ số cộng đồng cùng tham gia, người dân sẽ tin tưởng hơn và việc triển khai thuận lợi hơn.
Từ thực tiễn quản lý thuế, Thuế tỉnh Bắc Ninh cũng đề xuất hình thành mô hình phối hợp thống nhất giữa cơ quan thuế, UBND xã, phường, ngân hàng, DN công nghệ và các tổ chức hỗ trợ hộ kinh doanh. Trong đó, mỗi chủ thể đảm nhận một mắt xích, từ hướng dẫn chính sách, tập hợp đối tượng đến cung cấp giải pháp và hỗ trợ thanh toán số.
Chuyển đổi số của hơn 106.000 hộ kinh doanh tại Bắc Ninh vì thế không chỉ là câu chuyện cài đặt phần mềm. Đây là quá trình thay đổi phương thức quản lý, bán hàng, thực hiện nghĩa vụ thuế và tiếp cận thị trường.
Nếu mô hình thí điểm tạo được những kết quả đo lường được, duy trì được sau giai đoạn hỗ trợ và thực sự giúp người kinh doanh nâng cao hiệu quả, Bắc Ninh có thể cung cấp một mô hình thực tiễn quan trọng để hoàn thiện phương thức phối hợp giữa cơ quan nhà nước, DN công nghệ và hộ kinh doanh, từ đó tạo cơ sở nhân rộng trên phạm vi cả nước./.