Đồng Tháp lồng ghép phong trào “Bình dân học vụ số” với xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số

Gắn “Bình dân học vụ số” với nhiệm vụ chuyển đổi số của tỉnh

UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành Kế hoạch số 1252/KH-UBND về triển khai một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm tiếp tục đẩy mạnh Phong trào “Bình dân học vụ số” trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030.

Kế hoạch nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp theo Kế hoạch số 87-KH/TU của Tỉnh ủy, tạo sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện phong trào tại các sở, ban, ngành, địa phương, đơn vị sự nghiệp và trong các tầng lớp nhân dân.

Theo đó, “Bình dân học vụ số” không được triển khai như một hoạt động tuyên truyền riêng lẻ mà được lồng ghép với các nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) của tỉnh, đồng thời gắn với cải cách hành chính, Đề án 06, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và phát triển kỹ năng số cộng đồng.

Mục tiêu trọng tâm là nâng cao nhận thức, phổ cập kiến thức và kỹ năng số cơ bản cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và Nhân dân; hình thành thói quen học tập, làm việc và sử dụng các dịch vụ số. Qua đó, từng bước xây dựng công dân số, xã hội số, chính quyền số và kinh tế số.

Các sở, ban, ngành, địa phương được yêu cầu chủ động đưa nội dung “Bình dân học vụ số” vào chương trình, kế hoạch CĐS hằng năm; lựa chọn những kỹ năng phù hợp với từng nhóm đối tượng và điều kiện thực tế.

Hiệu quả của phong trào được đánh giá không chỉ bằng số lượng người được tuyên truyền, tập huấn mà quan trọng hơn là mức độ tham gia, kỹ năng số được hình thành và khả năng sử dụng thực tế các nền tảng, dịch vụ số của người dân.

Từ cách tiếp cận này, phong trào trở thành một giải pháp quan trọng để khắc phục khoảng cách về năng lực số, thay đổi tư duy và phương thức làm việc trên môi trường số; nâng cao hiệu quả quản trị, điều hành và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đặt người dân ở vị trí trung tâm

Điểm đáng chú ý trong cách triển khai của tỉnh Đồng Tháp là xác định cấp xã, phường là địa bàn trọng tâm, người dân là trung tâm và dữ liệu là căn cứ đánh giá.

Nội dung phổ cập tập trung vào những kỹ năng thiết thực mà người dân có thể sử dụng ngay trong cuộc sống như định danh điện tử, VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, sổ sức khỏe điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng, cũng như những kỹ năng cơ bản trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Cùng với đó, tỉnh phát huy vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng (CNSCĐ) và các đội hình “Bình dân học vụ số”, huy động đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên, giáo viên trẻ và lực lượng tình nguyện trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn người dân.

Đặc biệt, phong trào quan tâm đến những nhóm có nguy cơ gặp khó khăn hơn trong tiếp cận công nghệ như người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, hộ cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân ở địa bàn khó khăn. Đây là cơ sở để hiện thực hóa phương châm “không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình CĐS”.

Những mục tiêu cụ thể trong năm 2026

Đồng Tháp đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể ngay trong năm 2026. Trong đó, tỉnh phấn đấu 100% cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý được cấp chứng nhận hoàn thành các khóa học theo khung kỹ năng số; 100% học sinh tiểu học, trung học cơ sở được trang bị kiến thức, kỹ năng số và kỹ năng an toàn trên môi trường số.

Đối với người dân, mục tiêu đặt ra là 100% người dân trưởng thành có kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh, nền tảng và dịch vụ số thiết yếu; 80% người dân trưởng thành được xác nhận đạt phổ cập tri thức về CĐS, kỹ năng số trên nền tảng VNeID.

Tỉnh cũng phấn đấu 90% cán bộ, công chức, viên chức khu vực công; 100% đoàn viên; 90% thanh niên; 100% học sinh trung học phổ thông, sinh viên và 70% người dân trưởng thành hoàn thành các khóa học, đạt chuẩn kỹ năng số cơ bản.

Trong lĩnh vực sản xuất, trên 80% hợp tác xã, liên hợp tác xã, hội quán được đào tạo, hướng dẫn ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất. Đồng thời, 100% dân số trưởng thành đủ điều kiện được hướng dẫn cài đặt, sử dụng sổ sức khỏe điện tử trên VNeID.

Giai đoạn 2027 - 2030, tỉnh Đồng Tháp tiếp tục duy trì các chỉ tiêu đã đạt 100%, đồng thời tập trung hoàn thành các mục tiêu còn lại, từng bước đưa kỹ năng số trở thành năng lực phổ biến trong cộng đồng.

Từ phong trào đến những thay đổi trong đời sống

Sau hơn một năm triển khai vừa qua, “Bình dân học vụ số” tại Đồng Tháp đã từng bước đi vào cuộc sống bằng những cách làm gần dân, sát thực tiễn. Từ hướng dẫn sử dụng VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt đến nhận diện các hình thức lừa đảo trên không gian mạng, phong trào đang giúp người dân chủ động hơn khi tham gia môi trường số.

Ngay từ đầu, Đồng Tháp xác định CĐS phải bắt đầu từ người dân, người dân vừa là trung tâm vừa là chủ thể của quá trình chuyển đổi. Trên cơ sở đó, các sở, ngành, địa phương huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, phát huy vai trò của Tổ CNSCĐ, đoàn viên, thanh niên và các tổ chức đoàn thể để đưa kỹ năng số đến từng khu dân cư.

Điểm khác biệt là việc học không nặng về lý thuyết mà tập trung vào những thao tác người dân cần sử dụng hằng ngày. Người dân được hướng dẫn trực tiếp trên chính điện thoại của mình, từ đăng nhập VNeID, thực hiện dịch vụ công, thanh toán bằng mã QR đến bảo vệ thông tin cá nhân.

Cách làm này giúp việc phổ cập kỹ năng số trở nên dễ tiếp cận, dễ thực hành và dễ hình thành thói quen. Từ đó, ngày càng nhiều người dân sử dụng các nền tảng số phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, học tập, sản xuất và đời sống.

“Cầm tay chỉ việc” để kỹ năng số lan tỏa

Thành công của phong trào được tạo nên từ nhiều mô hình linh hoạt tại cơ sở.

Tại phường Mỹ Phong, thay vì tổ chức các lớp học chuyên đề kéo dài, địa phương lồng ghép nội dung kỹ năng số vào sinh hoạt khu phố, sinh hoạt đoàn thể và hoạt động tại Bộ phận Một cửa. Mỗi buổi tập trung vào một số thao tác cụ thể để người dân thực hành ngay trên điện thoại. Với người cao tuổi, cán bộ và thành viên Tổ CNSCĐ trực tiếp “cầm tay chỉ việc” cho đến khi thành thạo.

Từ đó, mô hình “Gia đình số” được hình thành. Một thành viên trong gia đình có kỹ năng số tốt sẽ tiếp tục hướng dẫn cha mẹ, ông bà và con cháu. Việc học kỹ năng số vì vậy không chỉ diễn ra trong các buổi tập huấn mà được lan tỏa ngay trong mỗi gia đình.

Tại phường Trung An, với đặc thù có nhiều doanh nghiệp và công nhân lao động, các mô hình “Công đoàn số - Kết nối đoàn viên” và Tổ CNSCĐ được triển khai đến khu nhà trọ, khu dân cư.

Người lao động được hướng dẫn sử dụng VNeID, chữ ký số, thanh toán điện tử, dịch vụ công trực tuyến và các kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân.

UBND phường Trung An phối hợp Viettel khu vực Mỹ Tho tổ chức hội nghị tập huấn cài đặt chữ ký số cá nhân công cộng miễn phí trên phần mềm VNeID (lần 2) cho 20 Tổ công nghệ số cộng đồng khu phố trên địa bàn phường năm 2026.

Trong khi đó, phường Mỹ Trà phát huy phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người dân”. Thành viên Tổ CNSCĐ trở thành những “đại sứ số”, trực tiếp hỗ trợ người dân cài đặt VNeID, chữ ký số và sử dụng các nền tảng số thiết yếu.

Những cách làm sát thực tế đã góp phần tạo niềm tin, giúp người dân mạnh dạn tiếp cận và sử dụng công nghệ.

Những con số cho thấy sức lan tỏa

Sau 1 năm triển khai, phong trào “Bình dân học vụ số” tại Đồng Tháp đã hình thành mạng lưới hỗ trợ rộng khắp, với: 1.693 Tổ CNSCĐ, hơn 10.200 thành viên; 114 Đội hình “Bình dân học vụ số”, với trên 6.000 đoàn viên, thanh niên; 87% người dân trưởng thành có kiến thức, kỹ năng số cơ bản; 87% người dân được xác nhận đạt phổ cập tri thức số trên nền tảng VNeID; 100% cán bộ, công chức, viên chức được bồi dưỡng kiến thức CĐS.

Những kết quả này cho thấy “Bình dân học vụ số” đang dần chuyển từ một phong trào phổ cập kiến thức thành một phương thức nâng cao năng lực số cho toàn xã hội. Mỗi người dân biết sử dụng công nghệ sẽ góp phần hình thành một “Gia đình số”; nhiều gia đình số tạo nên “Khu dân cư số”; và từ nền tảng đó hình thành một xã hội có năng lực số ngày càng cao.

Với cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, lấy kỹ năng thực tế làm thước đo và lấy cơ sở làm địa bàn triển khai, “Bình dân học vụ số” đang trở thành một trong những nền tảng quan trọng để Đồng Tháp thu hẹp khoảng cách số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời tạo động lực xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Đây không chỉ là một phong trào tuyên truyền về công nghệ, mà đang từng bước trở thành cuộc phổ cập kỹ năng số trong toàn dân, tạo nền tảng để Đồng Tháp chủ động thích ứng, đổi mới và bứt phá trong tiến trình CĐS./.

QA