Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản: Mở rộng không gian hợp tác công nghệ

Ngày 13/8, Diễn đàn Đổi mới sáng tạo (ĐMST) Việt Nam - Nhật Bản đã diễn ra tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Hòa Lạc, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Hà Nội, với chủ đề “Kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương: Từ nền tảng công nghệ chiến lược đến hợp tác thực chất doanh nghiệp, viện trường”. Chương trình nằm trong khuôn khổ Dự án “Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của Trung tâm ĐMST Quốc gia (NIC)”, do Chính phủ Nhật Bản tài trợ và UNDP phối hợp cùng NIC triển khai.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện Thường trú của UNDP tại Việt Nam, đánh giá cao Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Nhật Bản, cũng như định hướng của Việt Nam đặt khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm trong giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.

Bà nhấn mạnh: “Để Việt Nam duy trì tăng trưởng nhanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trong một nền kinh tế toàn cầu ngày càng dựa trên công nghệ, tri thức và ĐMST cần trở thành những động lực mạnh mẽ hơn trong tăng năng suất và tạo ra giá trị. Điều đó đòi hỏi đầu tư, kỹ năng, thể chế vững mạnh, và trên hết là các quan hệ đối tác. Một trung tâm ĐMST chỉ mạnh khi tại đó những ý tưởng được phát triển, những mối quan hệ đối tác được hình thành, và các doanh nhân, nhà nghiên cứu sử dụng và phát huy hiệu quả các nguồn lực tại đó”.

Bà Ramla Khalidi khuyến khích các startup, nhà nghiên cứu, nhà đầu tư, trường đại học và doanh nghiệp của hai nước tận dụng tối đa cơ hội này, mang đến những ý tưởng mới, thử nghiệm và kiểm chứng, tìm kiếm đối tác, và biến những công nghệ đầy tiềm năng thành các giải pháp tạo ra giá trị kinh tế, xã hội và môi trường..

Chia sẻ về định hướng phát triển hệ sinh thái ĐMST và vai trò của NIC trong kết nối doanh nghiệp, viện trường, các mạng lưới công nghệ chiến lược và đối tác quốc tế, ông Hoàng Trung Hiếu, Phó Giám đốc NIC khẳng định NIC cam kết đồng hành cùng các đối tác Nhật Bản, từ cơ quan Chính phủ, tổ chức, viện nghiên cứu, trường đại học đến cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, để kết nối nguồn lực, thúc đẩy hợp tác và tạo ra những giá trị mới.

Từ góc nhìn Nhật Bản, ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, nhấn mạnh nền tảng hợp tác lâu dài giữa Nhật Bản và Việt Nam, từ việc JICA xây dựng quy hoạch tổng thể Khu Công nghệ cao Hòa Lạc gần 30 năm trước đến những bước phát triển mới của hệ sinh thái ĐMST hiện nay.

Ông cho rằng trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh khoa học, công nghệ và ĐMST, chủ đề “Kiến tạo hệ sinh thái ĐMST địa phương” của Diễn đàn đặc biệt phù hợp, mở ra cơ hội tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, Chính phủ và viện trường hai nước.

Phó Đại sứ Ishikawa Isamu đồng thời khẳng định Chính phủ Nhật Bản sẽ tiếp tục triển khai các chương trình hợp tác cụ thể nhằm hỗ trợ Việt Nam phát triển ĐMST, trong đó có dự án “Nâng cao năng lực hỗ trợ ĐMST của NIC”.

Ông kỳ vọng những kết nối được hình thành tại Diễn đàn sẽ góp phần xây dựng một hệ sinh thái ĐMST kết nối Việt Nam - Nhật Bản, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, bán dẫn, AI và mở rộng cơ hội để doanh nghiệp hai nước phát triển tại Việt Nam, Nhật Bản và thị trường quốc tế.

Vietnam - Japan Innovation Hub: Không gian hợp tác công nghệ Việt Nam - Nhật Bản

Trên nền tảng các chương trình hợp tác cụ thể, NIC đang từng bước hình thành Không gian ĐMST Việt Nam - Nhật Bản (Viet Nam - Japan Innovation Hub) tại NIC Hòa Lạc, trong khuôn khổ Dự án do Chính phủ Nhật Bản tài trợ và UNDP phối hợp cùng NIC triển khai.

Không gian được định hướng trở thành nền tảng hợp tác công nghệ thực chất, nơi doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học hai nước cùng nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và kết nối đầu tư.

Với lợi thế kết nối với Trường Đại học Việt - Nhật, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, NIC hướng tới phát huy vai trò đầu mối kết nối công nghệ, trí tuệ và nguồn lực Việt Nam - Nhật Bản, thúc đẩy hình thành các chương trình R&D và dự án công nghệ cụ thể.

Phát biểu định hướng, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng yêu cầu chuyển các kết nối thành hành động, các ý tưởng thành dự án và các dự án có tiềm năng thành những kết quả cụ thể về công nghệ, đầu tư, nhân lực và thị trường.

Trong đó, sự tham gia đồng thời của Nhà nước, doanh nghiệp, viện trường, nhà đầu tư và các đối tác quốc tế được xem là yếu tố then chốt để hình thành một hệ sinh thái ĐMST có khả năng phát triển dài hạn. Hòa Lạc, với hệ thống hạ tầng ĐMST và Khu Công nghệ cao, được kỳ vọng trở thành một không gian quan trọng để thử nghiệm các mô hình hợp tác mới và kết nối các nguồn lực này.

Thông điệp xuyên suốt được khẳng định là hợp tác Việt Nam – Nhật Bản cần chuyển từ “kết nối” sang “đồng kiến tạo”, từ đối thoại sang hành động, từ ý tưởng đến dự án và từ công nghệ đến thị trường.

Tinh thần đó sẽ tiếp tục được thể hiện qua hoạt động Chương trình Tư vấn địa phương và Innovation Tour đưa các đại biểu tham quan không gian startup và hệ sinh thái ĐMST tại NIC Hòa Lạc.

Đây không chỉ là hoạt động tham quan, mà còn là cơ hội để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, startup, trường đại học và đối tác quốc tế tiếp tục trao đổi trực tiếp, tìm kiếm điểm giao thoa về nhu cầu và năng lực, từ đó mở rộng những kết nối được hình thành trong Diễn đàn.

Với cách tiếp cận “Kết nối - thử nghiệm - mở rộng”, Hòa Lạc được định hướng trở thành một không gian kết nối và thử nghiệm, nơi công nghệ có thể được trình diễn, kiểm chứng và hoàn thiện cùng doanh nghiệp, trường đại học và các đối tác trước khi tiến tới thương mại hóa và mở rộng thị trường.

Qua Diễn đàn ĐMST Việt Nam - Nhật Bản 2026, Việt Nam và Nhật Bản hướng tới chuyển hóa những lợi thế bổ trợ của hai hệ sinh thái thành công nghệ, nhân lực, dự án, đầu tư và những cơ hội tăng trưởng mới.

Từ kết nối đến đồng kiến tạo - từ công nghệ đến thị trường, Diễn đàn mở ra một phương thức hợp tác Việt Nam - Nhật Bản thực chất hơn, dài hạn hơn và hướng mạnh hơn tới những giá trị có thể đo đếm trong thực tiễn.

Thúc đẩy hợp tác phát triển nguồn nhân lực bán dẫn

Tại Diễn đàn, Nhóm công tác phát triển nguồn nhân lực bán dẫn Việt Nam - Nhật Bản đã được công bố thành lập, hướng tới tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu của hai nước trong phát triển nguồn nhân lực cho ngành bán dẫn.

Công nghiệp bán dẫn là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, được xác định là ưu tiên trong định hướng hợp tác phát triển khoa học, công nghệ và ĐMST giữa Việt Nam và Nhật Bản. Nhóm công tác có sự tham gia của Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), NIC, cùng các doanh nghiệp bán dẫn Nhật Bản và 4 trường đại học kỹ thuật trọng điểm của Việt Nam, gồm: Đại học Bách khoa Hà Nội; Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; và Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng.

Nhóm công tác sẽ tập trung làm rõ khoảng cách cung - cầu nhân lực trong ngành bán dẫn, kết nối nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp với năng lực đào tạo và nghiên cứu của các trường đại học, từ đó thúc đẩy các chương trình hợp tác đào tạo, phát triển và kết nối nhân tài bán dẫn giữa Việt Nam và Nhật Bản. Đây được kỳ vọng sẽ là nền tảng để hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn.

Những chia sẻ tại Diễn đàn cho thấy một hệ sinh thái ĐMST thành công không hình thành trong thời gian ngắn, mà được xây dựng qua nhiều năm trên nền tảng nhân lực, mạng lưới hợp tác, nghiên cứu và nguồn vốn dài hạn.

Hệ sinh thái của The University of Tokyo là một ví dụ tiêu biểu, với hơn 700 startup được hình thành cùng nhiều trường hợp phát hành lần đầu ra công chúng (IPO) và mua bán - sáp nhập. Thành quả này được xây dựng trên nền tảng hợp tác lâu dài giữa đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và Chính phủ.

Kinh nghiệm của Nhật Bản đồng thời cho thấy những lợi thế của hai quốc gia có thể bổ trợ cho nhau. Việt Nam có thế mạnh về nguồn nhân lực phần mềm, năng lực sản xuất và lực lượng lao động trẻ, năng động, trong khi Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, công nghiệp, mạng lưới doanh nghiệp, kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái và nguồn vốn dài hạn.

Sự bổ trợ này mở ra dư địa hợp tác trong nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, khởi nghiệp công nghệ, thử nghiệm giải pháp, sản xuất tiên tiến và mở rộng thị trường./.

“

NIC Scale X kết nối startup Việt Nam với thị trường Nhật Bản

NIC Scale X Demo Day là hoạt động trong chương trình tăng tốc khởi nghiệp NIC Scale X, kéo dài 13 tuần, tập trung vào các startup tiềm năng trong các lĩnh vực y tế, năng lượng sạch, công nghệ nông nghiệp, sản xuất thông minh và IoT, hướng tới kết nối với doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư và đối tác quốc tế.

Từ hơn 140 startup deep-tech và công nghệ khí hậu tham gia tuyển chọn, chương trình chọn Top 40, sau đó rút xuống Top 20 và cuối cùng là 10 startup tham gia chương trình tăng tốc. Trong khuôn khổ Diễn đàn ĐMST Việt Nam - Nhật Bản, tại Demo Day, Top 10 startup giới thiệu công nghệ, mô hình kinh doanh trước các nhà đầu tư, doanh nghiệp và đối tác tiềm năng. Chương trình đồng thời tổ chức phiên thảo luận về mở rộng deep-tech xuyên biên giới, tập trung vào khả năng tiếp cận thị trường Nhật Bản, corporate pilot, rào cản pháp lý và vai trò của đối tác chiến lược trong việc đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường quốc tế. Phiên thảo luận có sự tham gia của ThinkZone Ventures, AES Corporation và các chuyên gia quốc tế, do Plug and Play điều phối, tạo cầu nối giữa startup với các cơ hội đầu tư, thương mại và hợp tác dài hạn Việt Nam – Nhật Bản.

TH