Cần nâng cao năng lực quản trị, xây dựng các nguyên tắc sử dụng AI trách nhiệm
Sự phát triển nhanh chóng của AI đang mở cơ hội nâng cao hiệu quả truyền thông, nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ về tin giả, thao túng dư luận, xâm phạm dữ liệu và tấn công trên không gian mạng.
Tiếp cận chủ động trong quản trị công nghệ và bảo vệ không gian thông tin số
Phát biểu tại tọa đàm khoa học "Tác động của trí tuệ nhân tạo đến truyền thông và an ninh quốc gia Việt Nam: Cơ hội và thách thức" ngày 5/8 do Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức, PGS. TS. Lưu Văn Quảng, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhấn mạnh, AI, đặc biệt là AI tạo sinh (Generative AI), đang làm thay đổi toàn bộ chuỗi hoạt động của truyền thông, từ sản xuất, phân phối đến tiếp nhận thông tin.
"Công nghệ này mở ra nhiều cơ hội để nâng cao hiệu quả truyền thông, nhưng cũng kéo theo những thách thức ngày càng phức tạp đối với an ninh quốc gia", PGS. TS. Lưu Văn Quảng cho biết.
Theo PGS. TS. Lưu Văn Quảng, cùng với những lợi ích về năng suất và khả năng xử lý dữ liệu, AI cũng làm gia tăng các nguy cơ như phát tán tin giả, thao túng dư luận, tấn công nhận thức, lừa đảo công nghệ cao, xâm phạm chủ quyền dữ liệu và xuất hiện nhiều hình thức tội phạm mới trên không gian mạng.
Những thách thức này đòi hỏi các cơ quan quản lý, cơ quan báo chí và các tổ chức nghiên cứu phải có cách tiếp cận chủ động hơn trong quản trị công nghệ và bảo vệ không gian thông tin số.
Từ góc độ nghiên cứu chính trị và quan hệ quốc tế, TS. Bùi Việt Hương, Phó Viện trưởng Viện Chính trị và Quan hệ Quốc tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, sự phát triển của AI đang làm mờ ranh giới giữa thế giới thực và không gian số. Không gian mạng ngày nay không chỉ là hạ tầng kết nối mà đã trở thành một không gian chiến lược, nơi diễn ra sự cạnh tranh về thông tin, dữ liệu và nhận thức.
Trong bối cảnh đó, chủ quyền thông tin và an ninh tư tưởng trên không gian mạng ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng gắn với sự ổn định và phát triển của mỗi quốc gia.
Các cơ quan báo chí cần xây dựng chuẩn mực sử dụng AI trong tòa soạn
Ở lĩnh vực báo chí, nhà báo Nguyễn Thu Hà, Trưởng Ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) nhận định, AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang từng bước định hình lại phương thức làm báo hiện đại. Các hệ thống AI có khả năng tạo văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, phân tích dữ liệu và dự báo xu hướng dư luận với tốc độ rất cao, góp phần thay đổi quy trình sản xuất tin tức truyền thống.
Theo nhà báo Nguyễn Thu Hà, trong tương lai, năng lực khai thác, kiểm soát và sử dụng AI hiệu quả sẽ trở thành một trong những kỹ năng cốt lõi của người làm báo, bên cạnh yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.
Đề cập đến vai trò của báo chí trong bối cảnh AI phát triển mạnh, PGS. TS. Đinh Thị Thu Hằng, Viện trưởng Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, báo chí cần chuyển từ vị thế ứng dụng công nghệ sang chủ động làm chủ AI.
"Các cơ quan báo chí cần xây dựng chuẩn mực sử dụng AI trong tòa soạn, phát triển AI như một công cụ hỗ trợ bảo vệ không gian nhận thức xã hội, đồng thời đặt đạo đức nghề nghiệp, tính minh bạch và trách nhiệm xã hội làm nền tảng trong quá trình ứng dụng công nghệ".
PGS. TS. Đinh Thị Thu Hằng cũng cho rằng, cần gắn sự phát triển của báo chí với chiến lược bảo đảm an ninh nhận thức quốc gia trong kỷ nguyên số. Theo đó, báo chí không chỉ làm nhiệm vụ cung cấp thông tin mà còn góp phần định hướng dư luận, đấu tranh với thông tin sai sự thật và củng cố niềm tin xã hội.
Phát biểu tổng kết tọa đàm, PGS. TS. Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền khẳng định, các tham luận và ý kiến trao đổi tại tọa đàm đã góp phần làm rõ cả cơ hội và thách thức mà AI mang lại đối với truyền thông và an ninh quốc gia.
AI đang tạo ra những thay đổi mang tính cách mạng trong hoạt động truyền thông thông qua việc nâng cao hiệu quả sản xuất nội dung, tối ưu quy trình tác nghiệp và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng.
Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả những lợi ích này, PGS. TS. Nguyễn Thị Trường Giang cho biết việc hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng các nguyên tắc sử dụng AI có trách nhiệm là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay./.