Techfest Haiphong 2026: Tìm lời giải đưa công nghệ từ ý tưởng đến thị trường
Không thiếu những ý tưởng sáng tạo hay kết quả nghiên cứu có giá trị, điều Việt Nam còn thiếu là con đường đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm đến thị trường một cách hiệu quả. Đó cũng là chủ đề xuyên suốt của Diễn đàn Đổi mới sáng tạo quốc tế "Từ ý tưởng đến thị trường" diễn ra trong khuôn khổ Techfest Hải Phòng 2026.
Tại đây, các chuyên gia trong và ngoài nước đã chia sẻ nhiều mô hình thành công về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST), ươm tạo doanh nghiệp công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, mở ra nhiều gợi ý để Hải Phòng hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm ĐMST của khu vực.
Hành trình biến ý tưởng thành sản phẩm có giá trị
Sáng 4/8, tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, Diễn đàn ĐMST quốc tế với chủ đề "Từ ý tưởng đến thị trường" đã diễn ra trong khuôn khổ Techfest Hải Phòng 2026, thu hút sự tham gia của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, nhà đầu tư, doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp trong nước cũng như quốc tế.
Khác với nhiều diễn đàn chỉ tập trung giới thiệu công nghệ mới, chương trình năm nay đặt trọng tâm vào một bài toán được xem là "điểm nghẽn" của hệ sinh thái ĐMST: làm thế nào để những ý tưởng nghiên cứu, sáng chế và công nghệ không dừng lại trong phòng thí nghiệm mà trở thành sản phẩm, dịch vụ có khả năng tạo ra giá trị kinh tế và chinh phục thị trường.
Các tham luận tại diễn đàn đã tạo nên một bức tranh xuyên suốt về quá trình hình thành doanh nghiệp công nghệ, từ khâu phát hiện nhu cầu của thị trường, phát triển giải pháp, ươm tạo startup, huy động nguồn lực đầu tư cho đến thương mại hóa và mở rộng ra thị trường quốc tế.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh về khoa học, công nghệ và ĐMST đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, lợi thế không còn nằm ở việc sở hữu nhiều sáng chế, mà nằm ở khả năng biến các sáng chế đó thành sản phẩm phục vụ cuộc sống.
Hệ sinh thái đồng bộ là điều kiện tiên quyết
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là tham luận về kinh nghiệm xây dựng hệ sinh thái ĐMST của Singapore.
Theo các chuyên gia, thành công của Singapore không đơn thuần đến từ nguồn vốn đầu tư lớn mà chủ yếu dựa trên khả năng kết nối hiệu quả giữa Chính phủ, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các quỹ đầu tư.
Trong mô hình này, mọi thành phần đều đóng vai trò rõ ràng. Nhà nước xây dựng chính sách và tạo môi trường thuận lợi; các trường đại học tập trung nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực; doanh nghiệp xác định nhu cầu thực tiễn; còn các quỹ đầu tư giúp đưa công nghệ ra thị trường.
Điều đáng chú ý là toàn bộ quá trình không vận hành theo từng mắt xích rời rạc mà được liên kết thành một hệ sinh thái thống nhất. Chính sự đồng bộ này giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và thương mại hóa công nghệ.
Đối với Hải Phòng - địa phương đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm ĐMST của vùng Duyên hải Bắc Bộ - đây được xem là kinh nghiệm có giá trị tham khảo quan trọng trong quá trình xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ.
Dữ liệu lớn mở ra phương thức ươm tạo startup mới
Một nội dung khác thu hút sự quan tâm là kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc).
Ông Chu Hậu Nham, Kỹ sư trưởng Cục Phát triển Dữ liệu lớn Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc cho biết địa phương này đã xây dựng một hệ thống hỗ trợ toàn diện cho ngành AI, từ nghiên cứu, phát triển công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp đến mở rộng thị trường quốc tế.
Điểm nổi bật của mô hình Quảng Tây là cơ chế "treo bảng - nhận nhiệm vụ" đối với các bài toán AI xuyên biên giới hướng tới thị trường ASEAN.
Theo đó, nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp hoặc các quốc gia ASEAN sẽ được công bố công khai dưới dạng những "đề bài". Các doanh nghiệp, nhóm nghiên cứu và startup sẽ đề xuất giải pháp để giải quyết các bài toán này. Nếu đáp ứng yêu cầu, họ sẽ nhận được sự hỗ trợ về nguồn lực, chính sách và kết nối thị trường. Cơ chế này giúp hoạt động nghiên cứu không còn mang tính tự phát mà xuất phát trực tiếp từ nhu cầu của thị trường.
Đồng thời, việc khai thác dữ liệu lớn cũng giúp xác định đúng những lĩnh vực có tiềm năng phát triển, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư cho hoạt động ĐMST.
Đây được xem là một kinh nghiệm đáng chú ý trong bối cảnh nhiều địa phương của Việt Nam đang thúc đẩy phát triển kinh tế số và trí tuệ nhân tạo.
Startup không thể phát triển nếu thiếu "đơn đặt hàng"
Một tham luận khác được quan tâm tại diễn đàn là mô hình chủ động đặt hàng để hình thành các startup chất lượng cao của ông Đoàn Hải Nam, Giám đốc Đầu tư Công ty cổ phần ThinkZone.
Theo ông Nam, Hải Phòng sở hữu nhiều lợi thế với hệ thống cảng biển, logistics, công nghiệp chế tạo, năng lượng, đóng tàu và kinh tế tuần hoàn. Đây đều là những lĩnh vực đang đặt ra nhiều bài toán công nghệ cần được giải quyết.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy số lượng startup công nghệ tham gia giải quyết các bài toán này vẫn còn khá khiêm tốn.
Theo ông, nguyên nhân không nằm ở việc thiếu ý tưởng mà ở chỗ doanh nghiệp và startup chưa tìm được nhau. Muốn hình thành các doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh, trước hết cần có "đơn đặt hàng" xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Mô hình được đề xuất là sự phối hợp giữa hiệp hội doanh nghiệp, trung tâm ĐMST, trường đại học, viện nghiên cứu, mạng lưới startup và các quỹ đầu tư. Doanh nghiệp đưa ra bài toán. Các trung tâm ĐMST tổ chức tuyển chọn nhóm nghiên cứu phù hợp. Các trường đại học và viện nghiên cứu tham gia phát triển giải pháp. Sau quá trình ươm tạo, startup được kết nối với nhà đầu tư và khách hàng để mở rộng thị trường.
Theo ông Đoàn Hải Nam, điều quan trọng là các bài toán phải đủ lớn để startup có cơ hội phát triển thành doanh nghiệp quy mô thay vì chỉ dừng ở các dự án nhỏ lẻ.
Song song với đó, cần hình thành mạng lưới các nhà đầu tư thiên thần, quỹ đầu tư mạo hiểm và những câu chuyện thành công để tạo niềm tin cho thị trường.
Thương mại hóa công nghệ là thước đo của đổi mới sáng tạo
Bên cạnh các mô hình ươm tạo doanh nghiệp, diễn đàn cũng dành nhiều thời lượng trao đổi về quá trình thương mại hóa sáng chế.
Ông Trần Trí Dũng, đại diện Chương trình khởi nghiệp Thụy Sỹ tại Hà Nội chia sẻ kinh nghiệm hỗ trợ các nhà khoa học đưa sản phẩm từ phòng thí nghiệm ra thị trường toàn cầu. Theo đó, giá trị của một sáng chế không được đo bằng số lượng bằng sáng chế được cấp mà bằng khả năng tạo ra sản phẩm, doanh nghiệp và doanh thu. Muốn làm được điều này, ngay từ khi nghiên cứu, các nhà khoa học cần xác định rõ khách hàng mục tiêu, nhu cầu thị trường, lợi thế cạnh tranh cũng như khả năng mở rộng sản xuất. Điều này đòi hỏi sự tham gia sớm của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình nghiên cứu thay vì chỉ xuất hiện khi công nghệ đã hoàn thiện.
Đây cũng là xu hướng đang được nhiều quốc gia thúc đẩy nhằm rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và phát triển kinh tế.
Hải Phòng hướng tới hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quy mô khu vực
Phát biểu tại diễn đàn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng Nguyễn Cao Thắng cho biết thành phố đang đứng trước những cơ hội phát triển đặc biệt nhờ các chủ trương, chính sách lớn của Trung ương về khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số.
Những kinh nghiệm được chia sẻ tại diễn đàn sẽ là nguồn tham khảo quan trọng để Hải Phòng tiếp tục hoàn thiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp ĐMST, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các quỹ đầu tư.
Thành phố cũng đặt mục tiêu hình thành môi trường thuận lợi để thu hút các startup công nghệ, các trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp ĐMST đến đầu tư, phát triển.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để Hải Phòng từng bước khẳng định vai trò là trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và ĐMST của vùng Duyên hải Bắc Bộ.
Từ diễn đàn đến hành động
Điểm đáng chú ý của Diễn đàn "Từ ý tưởng đến thị trường" không chỉ nằm ở số lượng chuyên gia quốc tế tham dự hay những kinh nghiệm được chia sẻ, mà còn ở thông điệp xuyên suốt về việc ĐMST phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ phát triển khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số như một động lực tăng trưởng mới, việc xây dựng hệ sinh thái đủ khả năng biến tri thức thành sản phẩm thương mại sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của từng địa phương.
Đối với Hải Phòng, thành phố đang sở hữu lợi thế về hạ tầng công nghiệp, logistics, cảng biển và thu hút đầu tư. Nếu kết hợp hiệu quả với nguồn lực khoa học, công nghệ, hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu cùng mạng lưới quỹ đầu tư và doanh nghiệp, địa phương hoàn toàn có cơ sở để hình thành những startup công nghệ quy mô lớn.
Những trao đổi tại diễn đàn không chỉ mang đến những bài học kinh nghiệm quốc tế quý giá, mà còn mở ra nhiều gợi ý thiết thực để Hải Phòng hoàn thiện hệ sinh thái ĐMST. Từ cơ chế đặt hàng nghiên cứu, phát triển các mô hình ươm tạo gắn với nhu cầu thị trường đến tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý, các giải pháp đều hướng tới mục tiêu chung: rút ngắn hành trình đưa ý tưởng, công nghệ và kết quả nghiên cứu đến với thị trường.
Đó cũng chính là nền tảng để Hải Phòng hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm ĐMST của khu vực, đồng thời phấn đấu góp mặt trong Top 200 thành phố có hệ sinh thái ĐMST toàn cầu vào năm 2030./.